అక్కరకు రాని చుట్టము,

పద్యం Verse

అక్కరకు రాని చుట్టము,
మ్రొక్కిన వరమీని వేల్పు, మోహరమున దా
నెక్కిన బారని గుర్రము
గ్రక్కున విడవంగవలయు గదరా సుమతీ

ప్రతి: సుమతీ శతకము — తెలుగు వికీసోర్స్ ప్రతిలేఖనం (పేజీ సంస్కరణ 563225), Wikisource, 2026, పేజీ పద్యం 002 (ఆధార వివరాలు)

పదవిభాగం Word split

అక్కరకున్ రాని చుట్టము, మ్రొక్కినన్ వరము ఈని వేల్పు, మోహరమునన్ తాన్ ఎక్కినన్ పారని గుర్రము,
గ్రక్కునన్ విడవన్ వలయున్ కదరా సుమతీ

ప్రతిపదార్థం Word-by-word meaning

అక్కరకు రాని

అవసరానికి ఉపయోగపడని

చుట్టము

బంధువు

మ్రొక్కిన

నమస్కరించి వేడుకున్నా

వరమీని

వరం ఇవ్వని (వరము + ఈని)

వేల్పు

దేవుడు

మోహరమున

యుద్ధ సన్నద్ధతలో, యుద్ధంలో

నెక్కిన

తాను ఎక్కినా (తాన్ + ఎక్కిన)

బారని

పరుగెత్తని

గుర్రము

అశ్వం

గ్రక్కున

వెంటనే

విడవంగవలయు

విడిచిపెట్టాలి

గదరా

సుమా, తెలుసుకో

సుమతీ

ఓ సుమతీ! (సంబోధన)

తాత్పర్యం Overall meaning

అవసరమైనప్పుడు ఉపయోగపడని బంధువును, నమస్కరించి ప్రార్థించినా కోరిక తీర్చని దేవుడిని, యుద్ధంలో ఎక్కినా ముందుకు సాగని గుర్రాన్ని వెంటనే విడిచిపెట్టాలి — ఓ సుమతీ, తెలుసుకో.

ఇతర భాషల్లో అర్థం Meaning in other languages

ఇవి తెలుగు సాహిత్యం చేసిన అనువాదాలు; ప్రతిలోని భాగం కావు. Translations by Telugu Sahityam, not part of the cited edition.

English: Give up at once a relative who is of no use when you need them, a god who grants no boon however much you bow, and a horse that will not run when you ride it into battle, Sumati.

కర్తృత్వం Attribution

వివాదాస్పద ఆపాదన (Attribution disputed). గ్రంథాలయ పట్టికల ప్రకారం సుమతీ శతకం కర్తృత్వం నిర్ధారితం కాదు; బద్దెనకూ భీమకవికీ ఆపాదించబడింది. — Sumati satakam; in the Telugu original (library catalogue record, University of Pennsylvania)

ప్రతి, హక్కులు Edition and rights

సుమతీ శతకము — తెలుగు వికీసోర్స్ ప్రతిలేఖనం (పేజీ సంస్కరణ 563225), Wikisource, 2026, పేజీ పద్యం 002. పాఠ్య లభ్యత: పబ్లిక్ డొమైన్ (నిర్ధారితం) (Public domain (verified))

Verse text transcribed on Telugu Wikisource, "సుమతీ శతకము" (te.wikisource.org), from a scan of an old printing (Digital Library of India, Internet Archive). Credited as a courtesy.