తెలుగు సాహిత్యంTelugu Sahityam

శ్రీకృష్ణదేవరాయలు

Sri Krishnadevaraya

శ్రీకృష్ణదేవరాయలు విజయనగర సామ్రాజ్య చక్రవర్తి; 16వ శతాబ్దం మొదటి భాగంలో పాలించాడు. తెలుగు కవులను ఆదరించిన రాజుగా పేరుపొందాడు, ఆముక్తమాల్యద అనే తెలుగు ప్రబంధం ఆయన రచనగా సంప్రదాయంగా చెబుతారు.

The emperor of Vijayanagara who ruled in the early 16th century, famed as a patron of Telugu poets; the Telugu prabandha Amuktamalyada is traditionally credited to him as poet.

ఎవరు Who they were

కృష్ణదేవరాయలు తుళువ వంశానికి చెందిన విజయనగర చక్రవర్తి. ఆయన పాలనా కాలాన్ని సాధారణంగా సుమారు 1509 నుండి 1529 వరకు అని చెబుతారు (సరిచూడాలి). ఈ పేజీ ఆయన రాజకీయ చరిత్ర గురించి కాదు; సాహిత్యంతో ఆయనకు ఉన్న సంబంధం గురించి మాత్రమే చెబుతుంది. ఆయనను ఆంధ్ర భోజుడు అనే బిరుదుతోనూ స్మరిస్తారు.

Krishnadevaraya was an emperor of Vijayanagara of the Tuluva dynasty. His reign is commonly given as roughly 1509 to 1529 (subject to verification). This page is not about his political history, only about his connection with literature. He is also remembered by the title Andhra Bhoja.

ప్రసిద్ధ రచనలు Best-known works

ఆయన రచనగా సంప్రదాయంగా చెప్పే తెలుగు గ్రంథం ఆముక్తమాల్యద (విష్ణుచిత్తీయం అనీ పిలుస్తారు), ఒక ప్రబంధం. ఇందులో విష్ణుచిత్తుడు, ఆయన పెంపుడు కుమార్తె గోదాదేవి కథ ప్రధానం; రాజ్యపాలన గురించిన ఉపదేశాలు కూడా ఇందులో ఉన్నాయని చెబుతారు (సరిచూడాలి). ఈ గ్రంథాన్ని ఆయనే రచించాడని చాలామంది అంగీకరిస్తారు; ఆయనకు ఆపాదించే ఇతర రచనల వివరాలు ఇక్కడ ఇవ్వలేదు.

The Telugu work traditionally credited to him as poet is the Amuktamalyada (also called Vishnuchittiyam), a prabandha. Its central story is that of Vishnuchitta and his foster daughter Godadevi; it is also said to contain counsel on the governance of a kingdom (subject to verification). Many accept that he himself wrote it; other works credited to him are not detailed here.

తెలుగు సాహిత్యంలో స్థానం Place in Telugu literature

కృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలో ఎనిమిది మంది ప్రముఖ కవులు ఉండేవారని సంప్రదాయం చెబుతుంది; వారిని అష్టదిగ్గజాలు అంటారు. ఆ ఎనిమిది మంది ఎవరన్న జాబితా వేర్వేరుగా చెబుతారు; అల్లసాని పెద్దన వారిలో సాధారణంగా పేర్కొనే కవి. ఆయన కాలాన్ని తెలుగు సాహిత్యానికి స్వర్ణయుగంగా తరచు వర్ణిస్తారు; అది ఒక సాధారణ అభిప్రాయమే కానీ నిర్ధారిత వాస్తవం కాదు.

Tradition says that eight eminent poets graced Krishnadevaraya's court, known as the Ashtadiggajas. The list of the eight is given differently by different accounts; Allasani Peddana is the poet most commonly named among them. His age is often described as a golden age of Telugu literature, which is a common opinion rather than an established fact.