రచయితలు Authors

అన్నమయ్య 15వ శతాబ్దానికి చెందిన తెలుగు వాగ్గేయకారుడు, తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని భక్తుడు. దేవునిపై అసంఖ్యాకమైన సంకీర్తనలు రచించి, పాడినవాడిగా ప్రసిద్ధుడు; పదకవితా పితామహుడు అనే బిరుదుతో కూడా స్మరిస్తారు.

అల్లసాని పెద్దన 16వ శతాబ్దం తొలి భాగంలో విజయనగర సామ్రాజ్యంలో శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంతో ముడిపడిన తెలుగు కవి. ఈయన రచించిన మనుచరిత్రము తెలుగు ప్రబంధ సాహిత్యంలో ప్రముఖ కావ్యంగా పేరొందింది. సంప్రదాయంగా ఈయనను "ఆంధ్ర కవితా పితామహుడు" అని పిలుస్తారు.

ఎర్రన (ఎర్రాప్రెగడ) సుమారు 14వ శతాబ్దంలో ఉన్న తెలుగు కవి. నన్నయ మధ్యలో వదిలిన అరణ్య పర్వంలోని మిగిలిన భాగాన్ని పూర్తిచేసి, ఆంధ్ర మహాభారతానికి కవిత్రయంలో మూడవవాడిగా పేరుపొందాడు. హరివంశం, నృసింహ పురాణం కూడా ఆయన రచనలు.

కందుకూరి వీరేశలింగం 19వ శతాబ్దపు చివరి భాగంలో, 20వ శతాబ్దపు తొలి సంవత్సరాల వరకు జీవించిన తెలుగు రచయిత, సంఘ సంస్కర్త. వితంతు పునర్వివాహాలు, స్త్రీ విద్య వంటి సంస్కరణల కోసం పనిచేసి, తన రచనల ద్వారా వాటిని ప్రచారం చేశారు; ఆధునిక తెలుగు వచన సాహిత్యానికి దారి చూపినవారిలో ఒకరిగా పరిగణిస్తారు.

కాసుల పురుషోత్తమ కవి ఆంధ్రనాయక శతకము అనే భక్తి శతకాన్ని రచించిన తెలుగు కవిగా ప్రసిద్ధుడు. ఆయన కాలం గురించి నిర్ధారిత వివరాలు లేవు; సుమారు 17వ శతాబ్దంగా కొన్నిచోట్ల చెబుతారు (సరిచూడాలి).

క్షేత్రయ్య తెలుగు పదకవి, వాగ్గేయకారుడు. "మువ్వగోపాల" అనే ముద్రతో శృంగార భావంతో కూడిన పదాలు రచించాడు. సుమారు 17వ శతాబ్దంలో జీవించాడని సంప్రదాయంగా చెబుతారు (సరిచూడాలి).

గిడుగు వెంకట రామమూర్తి 19వ శతాబ్దపు చివరి నుండి 20వ శతాబ్దపు మొదటి భాగం వరకు జీవించిన తెలుగు భాషావేత్త, ఉపాధ్యాయుడు. రాతలోనూ విద్యలోనూ గ్రాంథిక భాషకు బదులు వ్యావహారిక (మాట్లాడే) భాషను వాడాలని ఉద్యమించినవారిగా, సవర భాషపై కృషి చేసినవారిగా ప్రసిద్ధుడు.

గురజాడ అప్పారావు 19వ శతాబ్దపు చివరి నుండి 20వ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాల వరకు రచనలు చేసిన తెలుగు కవి, నాటకకర్త, కథా రచయిత. ఆయన నాటకం కన్యాశుల్కం ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ నాటకాలలో ఒకటి; వ్యావహారిక భాషా ఉద్యమానికి ఆయన బలం చేకూర్చారు.

గోన బుద్ధారెడ్డి సుమారు 13వ శతాబ్దంలో ఉన్న తెలుగు కవి. ద్విపద ఛందస్సులో రచించిన రంగనాథ రామాయణం ఆయన రచన; ఇది తెలుగులోని తొలి రామాయణ రచనలలో ఒకటిగా పేరుపొందింది.

తిక్కన (తిక్కన సోమయాజి) సుమారు 13వ శతాబ్దంలో ఉన్న తెలుగు కవి. ఆంధ్ర మహాభారతంలో విరాట పర్వం నుంచి చివరి వరకు పదిహేను పర్వాలను రచించాడు; కవిత్రయంలో రెండవవాడు. నిర్వచనోత్తర రామాయణం కూడా ఆయన రచనే.

తెనాలి రామకృష్ణుడు 16వ శతాబ్దం తొలి భాగంలో శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలో ప్రసిద్ధుడైన తెలుగు కవి. పాండురంగ మాహాత్మ్యము ఈయన ప్రసిద్ధ రచన. "తెనాలి రామలింగడు" పేరుతో ప్రచారంలో ఉన్న చమత్కార కథలు జానపద సంప్రదాయానికి చెందినవి.

త్యాగరాజు కర్ణాటక సంగీతంలో ముగ్గురు ప్రముఖ వాగ్గేయకారులైన త్రిమూర్తులలో ఒకరు. 18వ శతాబ్దం చివరి నుండి 19వ శతాబ్దం మొదటి భాగం వరకు (సాధారణంగా 1767 నుండి 1847 వరకు అని చెబుతారు) తమిళనాడులో జీవించిన తెలుగు కుటుంబానికి చెందినవాడు. ఆయన కృతులలో ఎక్కువ భాగం తెలుగులో ఉన్నాయి.

దాశరథి కృష్ణమాచార్య 20వ శతాబ్దపు తెలుగు కవి, సినిమా గేయ రచయిత; తెలంగాణ ప్రాంతానికి చెందిన ప్రముఖ అభ్యుదయ కవులలో ఒకరు. అగ్నిధార, రుద్రవీణ వంటి కవితా సంపుటాలకు, గాలిబ్ గీతాల అనువాదానికి పేరుపొందారు.

దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి 20వ శతాబ్దపు మొదటి భాగంలో ప్రసిద్ధి చెందిన తెలుగు కవి, భావకవిత్వ ఉద్యమంలో ముఖ్యులు. ప్రేమ, ప్రకృతి, సున్నితమైన భావాలను మధురమైన భాషలో వ్యక్తం చేసిన కవిత్వానికి, లలిత గీతాలకు, సినిమా పాటలకు పేరుపొందారు.

ధూర్జటి 16వ శతాబ్దం తొలి భాగంలో శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలో ప్రసిద్ధుడైన తెలుగు శివభక్త కవి. శ్రీకాళహస్తి క్షేత్రంతో ముడిపడిన శ్రీకాళహస్తి మాహాత్మ్యము, శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము ఈయన రచనలుగా ప్రసిద్ధి.

నంది తిమ్మన 16వ శతాబ్దం తొలి భాగంలో శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలో ప్రసిద్ధుడైన తెలుగు కవి. పారిజాతాపహరణము అనే ప్రబంధ కావ్యం ఈయన రచనగా ప్రసిద్ధి. సంప్రదాయంలో ఈయనను "ముక్కు తిమ్మన" అని కూడా పిలుస్తారు.

నన్నయ సుమారు 11వ శతాబ్దంలో ఉన్న తెలుగు కవి; తెలుగు మహాభారతాన్ని (ఆంధ్ర మహాభారతం) ప్రారంభించినవాడు. సంప్రదాయంగా ఆయనను "ఆదికవి" అని పిలుస్తారు, కవిత్రయంలో మొదటివాడు ఆయనే.

పాల్కురికి సోమనాథుడు సుమారు 13వ శతాబ్దంలో ఉన్న వీరశైవ కవి. బసవ పురాణం, పండితారాధ్య చరిత్ర వంటి ద్విపద కావ్యాలను సామాన్యులకు అర్థమయ్యే తెలుగులో రచించాడు.

పింగళి సూరన 16వ శతాబ్దంలో ఉన్న తెలుగు కవి. రామాయణ, మహాభారత కథలను ఒకేసారి చెప్పే ద్వ్యర్థి కావ్యం రాఘవపాండవీయము, కళాపూర్ణోదయము అనే ప్రబంధం ఈయన రచనలుగా ప్రసిద్ధి.

బద్దెన 13వ శతాబ్దంలో ఉన్న కవిగా గ్రంథాలయ పట్టికలు నమోదు చేశాయి. సుమతీ శతకం సంప్రదాయంగా ఈయనకు ఆపాదించబడింది; అయితే ఆ కర్తృత్వం నిర్ధారితం కాదు.

బమ్మెర పోతన సుమారు 15వ శతాబ్దంలో ఉన్న తెలుగు కవి. సంస్కృత భాగవత పురాణాన్ని ఆంధ్ర మహా భాగవతంగా తెలుగులో రచించి ప్రసిద్ధుడయ్యాడు; అది తెలుగువారి ఇళ్లలో విరివిగా చదివే భక్తి గ్రంథం.

భద్రాచల రామదాసు (అసలు పేరు కంచర్ల గోపన్న) తెలుగు వాగ్గేయకారుడు, శ్రీరామభక్తుడు. సుమారు 17వ శతాబ్దంలో జీవించాడని సంప్రదాయంగా చెబుతారు (సరిచూడాలి). భద్రాచలంలోని శ్రీ సీతారామచంద్రస్వామి ఆలయంతో ఆయన పేరు విడదీయరానిది.

మొల్ల (ఆతుకూరి మొల్ల) తెలుగులో రామాయణాన్ని రచించిన ప్రసిద్ధ కవయిత్రి. ఆమె రామాయణం సరళమైన తెలుగులో ఉండి "మొల్ల రామాయణం" పేరుతో ప్రసిద్ధి. ఆమె కాలాన్ని సుమారు 15వ లేదా 16వ శతాబ్దంగా చెబుతారు (సరిచూడాలి).

విశ్వనాథ సత్యనారాయణ 20వ శతాబ్దంలో జీవించిన తెలుగు కవి, నవలా రచయిత, నాటక కర్త. సంప్రదాయ సాహిత్య పద్ధతులను గౌరవిస్తూ ఆధునిక కాలంలో విస్తృతంగా రచనలు చేశారు; రామాయణ కల్పవృక్షం, వేయిపడగలు ఆయన ప్రసిద్ధ రచనలు.

వేమన తెలుగులో ప్రసిద్ధుడైన శతక కవి. సరళమైన వాడుక భాషలో రాసిన, "విశ్వదాభిరామ వినురవేమ" అనే మకుటంతో ముగిసే చిన్న పద్యాలకు పేరుపొందాడు. ఆయన జీవించిన కాలం గురించి పండితులలో ఏకాభిప్రాయం లేదు.

శ్రీకృష్ణదేవరాయలు విజయనగర సామ్రాజ్య చక్రవర్తి; 16వ శతాబ్దం మొదటి భాగంలో పాలించాడు. తెలుగు కవులను ఆదరించిన రాజుగా పేరుపొందాడు, ఆముక్తమాల్యద అనే తెలుగు ప్రబంధం ఆయన రచనగా సంప్రదాయంగా చెబుతారు.

శ్రీనాథుడు సుమారు 14వ శతాబ్దం చివర నుంచి 15వ శతాబ్దం మధ్య వరకు ఉన్న తెలుగు కవి. శృంగార నైషధం, కాశీఖండం, భీమఖండం, హరవిలాసం వంటి రచనలకు ప్రసిద్ధుడు; సంప్రదాయంగా "కవిసార్వభౌముడు" అని పిలుస్తారు.

శ్రీశ్రీ అనే కలం పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు 20వ శతాబ్దపు తెలుగు కవి. ఆయన కవితా సంపుటి మహాప్రస్థానం ఆధునిక తెలుగు కవిత్వంలో ఒక ముఖ్య మలుపుగా పరిగణించబడుతుంది; అభ్యుదయ (ప్రగతిశీల) కవిత్వ ధోరణికి ప్రతినిధిగా ఎక్కువగా ప్రస్తావిస్తారు.

సి. నారాయణరెడ్డి (సినారె) 20వ శతాబ్దపు చివరి భాగంలో, 21వ శతాబ్దపు తొలి సంవత్సరాల వరకు రచనలు చేసిన తెలుగు కవి, సినిమా గేయ రచయిత, అధ్యాపకుడు. విశ్వంభర కావ్యానికి జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం పొందారని చెబుతారు.