తెలుగు సాహిత్యంTelugu Sahityam

పాల్కురికి సోమనాథుడు

Palkuriki Somanatha

పాల్కురికి సోమనాథుడు సుమారు 13వ శతాబ్దంలో ఉన్న వీరశైవ కవి. బసవ పురాణం, పండితారాధ్య చరిత్ర వంటి ద్విపద కావ్యాలను సామాన్యులకు అర్థమయ్యే తెలుగులో రచించాడు.

Palkuriki Somanatha was a Virasaiva poet of around the 13th century. He wrote narrative poems in the dwipada metre, such as Basava Puranamu and Panditaradhya Charitra, in language ordinary listeners could follow.

ఎవరు Who they were

పాల్కురికి సోమనాథుడు సుమారు 13వ శతాబ్దంలో జీవించిన కవి; నిర్దిష్ట సంవత్సరాలను ఇక్కడ ఇవ్వడం లేదు (సరిచూడాలి). ఆయన పేరులోని "పాల్కురికి" ప్రస్తుత తెలంగాణలోని పాలకుర్తి గ్రామాన్ని సూచిస్తుందని సాధారణంగా చెబుతారు (సరిచూడాలి). ఆయన వీరశైవ మతానికి చెందినవాడు, తన రచనలలో ఆ సంప్రదాయ భక్తులను కీర్తించాడు.

Palkuriki Somanatha lived around the 13th century; exact years are not given here (subject to verification). The "Palkuriki" in his name is generally said to refer to the village of Palakurthi in present-day Telangana (subject to verification). He belonged to the Virasaiva faith and praised its devotees in his works.

ప్రసిద్ధ రచనలు Best-known works

బసవ పురాణం వీరశైవ సంప్రదాయంలో ప్రముఖుడైన బసవేశ్వరుని కథను, ఆయనతో ముడిపడిన భక్తుల కథలను ద్విపదలో చెబుతుంది. పండితారాధ్య చరిత్ర మరో వీరశైవ గురువైన పండితారాధ్యుని జీవిత కథను చెప్పే ద్విపద కావ్యం. వృషాధిప శతకం ఆయనకు ఆపాదించబడిన శతకం; ఇంకా కొన్ని చిన్న రచనలు కూడా ఆయనవిగా చెబుతారు.

Basava Puranamu tells in dwipada the story of Basaveswara, a leading figure of the Virasaiva tradition, and of the devotees linked with him. Panditaradhya Charitra is a dwipada poem on the life of Panditaradhya, another Virasaiva teacher. Vrishadhipa Satakam is a hundred-verse poem attributed to him, and some shorter works are also credited to him.

తెలుగు సాహిత్యంలో స్థానం Place in Telugu literature

సోమనాథుడు సంస్కృత పదాలను ఎక్కువగా వాడే శైలికి బదులు, ద్విపద వంటి స్థానిక ఛందస్సులను, రోజువారీ మాటలను ఉపయోగించాడు; ఈ కారణంగా ఆయన రచనలు ప్రజల తెలుగును చూపే ముఖ్యమైన ఉదాహరణలుగా భావించబడతాయి. తెలుగులో ద్విపద కావ్యాల అభివృద్ధిలో ఆయనకు ప్రముఖ స్థానం ఉందని తరచుగా చెబుతారు. ఆయన కాలం గురించి పండితుల అభిప్రాయాలలో తేడాలు ఉన్నాయి (సరిచూడాలి).

Instead of a style heavy with Sanskrit vocabulary, Somanatha used native metres such as the dwipada and the language of everyday speech, so his works are valued as important examples of Telugu as ordinary people spoke it. He is often said to hold a leading place in the development of the Telugu dwipada poem. Scholars differ somewhat about his period (subject to verification).