ప్రాస

నిర్వచనం Definition

ప్రాస అంటే పద్యంలోని పాదాలన్నిటిలో రెండవ అక్షరంలోని హల్లు ఒకటే ఉండాలనే నియమం (దీనిని ద్వితీయాక్షర ప్రాస అనీ అంటారు). ఆ అక్షరంలోని అచ్చు వేరుగా ఉండవచ్చు, కానీ హల్లు మారకూడదు.

కొన్ని దగ్గరి అక్షరాల జతలను (ఉదా: ల–ళ) ఒకదానికి బదులు మరొకటిగా అంగీకరించే ప్రాసమైత్రి సంప్రదాయం ఉంది (సరిచూడాలి).

తెలుగు ప్రాస పాదం చివర కాక రెండవ అక్షరంలో ఉండటం దీని ప్రత్యేకత; అందువల్ల ఇది ఇంగ్లీషు కవిత్వంలోని అంత్యప్రాస వంటిది కాదు.

Prasa is the rule that the consonant of the second syllable must be the same in all lines of a verse (it is also called dvitiyakshara prasa, "second-syllable prasa"). The vowel in that syllable may differ, but the consonant must not.

There is a tradition, prasa-maitri, of accepting certain close pairs of letters in place of one another (for example la and the retroflex la) (subject to verification).

Telugu prasa falls on the second syllable rather than at the end of the line, so it is not like the end rhyme of English verse.

ఉపయోగం Where it is used

వృత్తాలలో ప్రాస నియమం తప్పనిసరి. ఉదాహరణకు ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూల విక్రీడితం, మత్తేభ విక్రీడితం పద్యాలలో నాలుగు పాదాల్లోనూ రెండవ అక్షరం హల్లు ఒకటే ఉంటుంది. ఇతర ఛందస్సులలో ప్రాస నియమం ఎంత కఠినమో ఆ ఛందస్సును బట్టి మారుతుంది; అందుకు ఛందశ్శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకాలను చూడాలి (సరిచూడాలి).

In vruttas prasa is compulsory. For example, in verses in utpalamala, champakamala, sardulavikriditam and mattebhavikriditam the consonant of the second syllable is the same in all four lines. In other metres how strict the prasa rule is depends on the metre; consult prosody textbooks (subject to verification).

గమనికలు Notes

రెండవ అక్షరం సంయుక్తాక్షరమైతే ఏ హల్లును ప్రాసగా లెక్కించాలో వంటి సూక్ష్మ నియమాలను ఛందశ్శాస్త్ర గ్రంథాలలో చూడాలి. యతి, ప్రాస వేర్వేరు నియమాలు; యతి పాదంలోని మొదటి అక్షరంతో ముడిపడి ఉంటుంది.

Finer rules, such as which consonant counts as the prasa when the second syllable is a conjunct, are given in prosody works. Prasa and yati are separate rules; yati is tied to the first letter of the line.