వక్రోక్తి

నిర్వచనం Definition

వక్రోక్తి అంటే వక్ర (వంపు తిరిగిన, భిన్నమైన) ఉక్తి, అంటే సాధారణ మాటకంటే విశిష్టంగా, చమత్కారంగా చెప్పే తీరు. కవి చెప్పే విధానంలోని ఈ విశేషమే కావ్యాన్ని సాధారణ వాక్యం నుంచి వేరు చేస్తుందని ఈ సిద్ధాంతం చెబుతుంది.

ఈ సిద్ధాంతం కుంతకునితో, ఆయన గ్రంథం వక్రోక్తిజీవితంతో ముడిపడి ఉంది. వక్రోక్తి కావ్యానికి జీవం అని ఆయన భావన. ఆయన వక్రతను పదంలోని అక్షరాల అమరిక నుంచి మొదలుపెట్టి, వాక్యం, ప్రకరణం, మొత్తం రచన వరకు వేర్వేరు స్థాయిల్లో చూపించాడని చెబుతారు.

Vakrokti is "vakra ukti", a bent or oblique way of speaking: saying something in a more distinctive and witty manner than plain speech. The theory holds that this special quality of the poet's way of saying is what sets poetry apart from an ordinary sentence.

The theory is associated with Kuntaka and his work Vakroktijivita; his view is that vakrokti is the life of poetry. He is said to have shown this obliqueness at different levels, from the arrangement of sounds in a word up to the sentence, the episode and the whole work.

ఉపయోగం Where it is used

కవి చెప్పే తీరులోని విశేషాన్ని, అంటే సాధారణ మాటకు భిన్నంగా చెప్పడాన్ని చర్చించడానికి ఈ భావన వాడతారు. కావ్యాన్ని విశ్లేషించేటప్పుడు 'ఇక్కడ కవి ఏం చెప్పాడు' కంటే 'ఎలా చెప్పాడు' అనే దృష్టి ఈ సిద్ధాంతంలో ప్రధానం.

The idea is used to discuss the distinctiveness of how a poet says something, as opposed to plain speech. In analysing a poem, this theory puts the emphasis on how the poet says it rather than on what is said.

గమనికలు Notes

కొన్ని ఇతర సంప్రదాయాల్లో 'వక్రోక్తి' అనే మాట ఒక ప్రత్యేక అలంకారం పేరుగా కూడా వాడతారు (మాటను ఉద్దేశపూర్వకంగా వేరే అర్థంలో తీసుకునే చమత్కారం); ఇక్కడ చర్చించింది కుంతకుని సిద్ధాంతంలోని విస్తృత భావనను మాత్రమే. వక్రత రకాల వివరాలు, కాలం వంటివి ఇవ్వలేదు.

In some other traditions the word "vakrokti" also names one particular figure of speech (a witty deliberate taking of a remark in another sense); what is discussed here is only the broad idea in Kuntaka's theory. The details of the kinds of obliqueness and dates are not given.