తత్సమ, తద్భవ, దేశ్య, గ్రామ్య పదాలు

నిర్వచనం Definition

తత్సమం: సంస్కృత (కొందరు ప్రాకృతాన్ని కూడా చేరుస్తారు) పదం తెలుగులో దాదాపు అదే రూపంలో వాడడం. ఉదా. విద్య, కవి, ధర్మం.

తద్భవం: సంస్కృత లేదా ప్రాకృత పదం తెలుగులో ఉచ్చారణ పరంగా మారి వచ్చిన రూపం. ఉదా. విద్య అనే పదం నుంచి విద్దె, ఆశ్చర్యం నుంచి అచ్చెరువు అని తరచు ఉదహరిస్తారు.

దేశ్యం: సంస్కృత, ప్రాకృతాల నుంచి రాకుండా తెలుగులో మొదటినుంచీ ఉన్న సొంత పదం. ఉదా. ఇల్లు, కన్ను, చెట్టు.

గ్రామ్యం: సాహిత్య భాషలో కాకుండా సాధారణ వాడుక మాటల్లో కనిపించే రూపం; సాహిత్య ప్రయోగానికి తగనిదిగా సంప్రదాయ వ్యాకరణం భావిస్తుంది.

Tatsama: a Sanskrit word (some also include Prakrit) used in Telugu in nearly the same form. For example vidya, kavi, dharmam.

Tadbhava: a Sanskrit or Prakrit word that has come into Telugu with changed sounds. For example, vidde from vidya and achcheruvu from ashcharyam are often cited.

Desya: a native Telugu word that did not come from Sanskrit or Prakrit. For example illu (house), kannu (eye), chettu (tree).

Gramya: a form found in ordinary everyday speech rather than in literary language; traditional grammar regards it as unfit for literary use.

ఉపయోగం Where it is used

ఈ విభజన తెలుగు పదాల మూలాన్ని, పద్యాల్లో వాటి వినియోగాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి పాఠశాల వ్యాకరణంలో బోధిస్తారు. కొన్ని సంధి, సమాస నియమాలు పదం సంస్కృత మూలానిదా, తెలుగుదా అనే దానిపై ఆధారపడతాయి. కావ్యభాషలో తత్సమాలు, తద్భవాలు, దేశ్యాలు ఎలా కలిసి ఉన్నాయో గమనించడానికి కూడా ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

This division is taught in school grammar to understand the origin of Telugu words and how they are used in verse. Some sandhi and compound rules depend on whether a word is of Sanskrit or Telugu origin. It also helps in seeing how tatsama, tadbhava and desya words mix in literary language.

గమనికలు Notes

ఇది పాఠ్యపుస్తక స్థాయి వివరణ. ఈ విభజనలో వర్గాల సంఖ్య, పేర్లు గ్రంథాన్ని బట్టి మారతాయి: కొన్ని పుస్తకాలు ఇతర భాషల నుంచి వచ్చిన పదాలను (అన్యదేశ్యాలు) విడిగా చెబుతాయి. గ్రామ్యం విషయంలో ఏది గ్రామ్యం, ఏది కాదు అనే దానిపై అభిప్రాయభేదాలు ఉన్నాయి; నేటి భాషా శాస్త్రం వ్యావహారిక రూపాలను తక్కువగా చూడదు. ఏ పదం ఏ వర్గానికి చెందుతుందో, ఇక్కడ ఇచ్చిన ఉదాహరణలకు మించి చెప్పే ముందు నిఘంటువులను చూడాలి (సరిచూడాలి).

This is a textbook-level account. The number and names of categories differ by book: some books treat words from other languages (anyadesya) separately. On gramya, opinions differ about what counts as gramya; modern linguistics does not look down on colloquial forms. Before saying which category a word belongs to beyond the examples given here, a dictionary should be consulted (subject to verification).