పదభేదాలు Parts of speech and word classes

అనుకరణ పదాలు అంటే శబ్దాన్ని లేదా ఒక తీరును అనుకరిస్తూ ఏర్పడిన పదాలు. గలగల, గుసగుస వంటివి వీటికి ఉదాహరణలు.

అవ్యయం అంటే లింగం, వచనం, విభక్తులను బట్టి రూపం మారని పదం. ఆశ్చర్యం, దుఃఖం వంటి భావాలను తెలిపే పదాలు, వాక్యాలను కలిపే పదాలు వంటివి అవ్యయాల్లో చేరతాయి.

ఆత్మార్థక సర్వనామం అంటే వాక్యంలోని కర్తనే తిరిగి సూచించే సర్వనామం: తాను, తాము. రాముడు తన పని తానే చేశాడు అన్న వాక్యంలో "తన", "తాను" కర్త అయిన రాముడినే సూచిస్తాయి.

ఉపసర్గలు అంటే సంస్కృత మూలమైన పదాల ముందు చేరి వాటి అర్థాన్ని మార్చే లేదా విశేషపరచే ప్ర, పరా, అప, సం, అను, వి, ఉప వంటి శబ్దాలు. సంప్రదాయంగా వీటి సంఖ్య ఇరవై అని చెబుతారు.

క్రియా విశేషణం అంటే క్రియ ఎలా, ఎప్పుడు, ఎక్కడ జరిగిందో తెలిపే పదం. విశేషణం నామవాచకం గురించి చెబితే, క్రియా విశేషణం క్రియ గురించి చెబుతుంది.

తెలుగు పదాలను మూలాన్ని బట్టి తత్సమం (సంస్కృత పదం యథాతథంగా), తద్భవం (సంస్కృత, ప్రాకృత పదాల నుంచి మారిన రూపం), దేశ్యం (తెలుగు సొంత పదం), గ్రామ్యం (వ్యవహార రూపం) అని సంప్రదాయ వ్యాకరణం విభజిస్తుంది.

తద్ధితాంతాలు అంటే నామవాచకం, విశేషణం వంటి పదానికి ప్రత్యయం చేరి ఏర్పడే కొత్త పదాలు: ధనవంతుడు, చిన్నతనం. ధాతువుకు ప్రత్యయం చేరి ఏర్పడేవి కృదంతాలు.

ద్విరుక్త పదాలు అంటే ఒకే పదాన్ని రెండుసార్లు పలికి ఏర్పడే పదాలు. ఇవి సాధారణంగా పునరావృత్తి, ప్రతి ఒక్కటీ, అధికత్వం వంటి భావాలను తెలుపుతాయి.

నానార్థ పదాలు అంటే ఒకే పదానికి ఉండే అనేక అర్థాలు, లేదా అలా అనేక అర్థాలున్న పదాలు. ఏ అర్థం ఇక్కడ సరిపోతుందో సందర్భాన్ని బట్టి నిర్ణయిస్తారు.

నామవాచకం అంటే వ్యక్తి, వస్తువు, ప్రదేశం, జంతువు, భావం వంటి వాటి పేరును తెలిపే పదం. తెలుగులో నామవాచకం విభక్తి, వచనం, లింగాలను బట్టి రూపం మార్చుకుంటుంది.

పదభేదాలు అంటే వాక్యంలో పదాలు చేసే పనిని బట్టి వాటిని వర్గాలుగా విభజించడం. పాఠశాలల్లో సాధారణంగా నామవాచకం, సర్వనామం, విశేషణం, క్రియ, క్రియా విశేషణం, అవ్యయం అనే వర్గాలను చెబుతారు.

పర్యాయ పదాలు అంటే ఒకే అర్థాన్ని లేదా దాదాపు ఒకే అర్థాన్ని ఇచ్చే వేర్వేరు పదాలు. తెలుగులో ఒక వస్తువుకు చాలా పేర్లు ఉండడం వల్ల వీటిని పాఠశాలల్లో ప్రత్యేకంగా నేర్చుకుంటారు.

ప్రకృతి అంటే పదానికి మూలమైన భాగం; ప్రత్యయం అంటే దానికి చేరి కొత్త అర్థాన్నో, కొత్త రూపాన్నో ఇచ్చే భాగం. ఒక పదాన్ని ప్రకృతి + ప్రత్యయంగా విడదీసి చూపడం వ్యాకరణంలో సాధారణం.

ప్రశ్నార్థక పదాలు అంటే ప్రశ్న అడగడానికి వాడే పదాలు: ఎవరు, ఏమి, ఏది, ఎక్కడ, ఎప్పుడు, ఎందుకు, ఎలా, ఎంత. ఇవి తెలుగులో ఎ- లేదా ఏ- తో మొదలవుతాయి.

లింగం అంటే పదం పురుషుడినా, స్త్రీనా, ఈ రెండూ కాని దానినా సూచిస్తుందో తెలిపే భేదం; వచనం అంటే ఒకటా, ఎక్కువా అనే సంఖ్యా భేదం. తెలుగులో లింగాలు మూడు, వచనాలు రెండు.

విశేషణం అంటే నామవాచకం గుణం, రంగు, పరిమాణం, సంఖ్య వంటి విశేషాన్ని తెలిపే పదం. విశేషణం ఏ పదాన్ని గురించి చెబుతుందో ఆ పదాన్ని విశేష్యం అంటారు.

వ్యతిరేక పదాలు అంటే ఒకదానికొకటి వ్యతిరేకమైన అర్థాన్ని ఇచ్చే పదాలు: మంచి – చెడు, పగలు – రాత్రి, వెలుగు – చీకటి. పాఠశాలల్లో పర్యాయ పదాలతో పాటు వీటినీ నేర్చుకుంటారు.

వ్యుత్పత్తి అంటే ఒక పదం ఎలా ఏర్పడిందో, ఏ భాగాల నుంచి వచ్చిందో, ఆ పదానికి ఆ అర్థం ఎందుకు వచ్చిందో వివరించడం. పదం చెప్పే అర్థానికి కారణాన్ని తెలిపే వివరణ ఇది.

సంఖ్యావాచకాలు అంటే సంఖ్యను తెలిపే పదాలు: ఒకటి, రెండు, మూడు వంటివి. ఇవి నామవాచకంగా కూడా, నామవాచకానికి ముందు విశేషణంగా కూడా వాడతారు.

సర్వనామం అంటే నామవాచకం బదులుగా వాడే పదం. తెలుగు వ్యాకరణంలో సర్వనామాలను ఉత్తమ, మధ్యమ, ప్రథమ పురుషలుగా వర్గీకరిస్తారు.