క్రియలు Verbs
ఈ జాబితా వ్యాకరణం విభాగంలోనిది. తెలుగు వ్యాకరణం: వర్ణమాల, సంధులు, సమాసాలు, విభక్తులు, క్రియలు, పదభేదాలు.
This list belongs to Grammar. Telugu grammar: letters and sounds, sandhi, compounds, cases, verbs and parts of speech.
క్రియలు, వాటి రూపాలు, భేదాలు.
Verbs, their forms and kinds.
- అకర్మక క్రియ · Akarmaka kriya (intransitive verb)
అకర్మక క్రియ అంటే కర్మ అవసరం లేని క్రియ; పని కర్త వద్దే ముగుస్తుంది లేదా కర్తకు సంబంధించిన స్థితిని చెబుతుంది. "ఏది?" లేదా "ఎవరిని?" అని అడిగినప్పుడు సమాధానం రాని క్రియలు అకర్మక క్రియలు.
- అసమాపక క్రియ · Asamapaka kriya (non-finite verb)
అసమాపక క్రియ అంటే వాక్యాన్ని ముగించని క్రియ; ఇది వాక్యంలోని మరొక క్రియతో కలిసి అర్థాన్ని పూర్తి చేస్తుంది. చదివి, చదువుతూ వంటివి అసమాపక క్రియలు.
- కర్తరి, కర్మణి ప్రయోగాలు · Kartari and karmani prayogalu (active and passive constructions)
కర్తరి ప్రయోగం అంటే కర్తను ప్రధానంగా చేసుకుని చెప్పే వాక్యరీతి; కర్మణి ప్రయోగం అంటే కర్మను ప్రధానంగా చేసుకుని చెప్పే వాక్యరీతి. ఇవి ఆంగ్ల వ్యాకరణంలోని active, passive voice లకు సుమారుగా సరిపోతాయి.
- కృదంతాలు · Kridantalu (non-finite verb forms)
కృదంతాలు అంటే ధాతువుకు ప్రత్యయం చేరి ఏర్పడి, వాక్యాన్ని ముగించని క్రియా రూపాలు. సంప్రదాయంగా క్త్వార్థకం (చదివి), శత్రర్థకం (చదువుతూ), తుమున్నర్థకం (చదవడానికి), చేదర్థకం (చదివితే) వంటి రూపాలను చెబుతారు.
- క్రియ · Kriya (the verb)
క్రియ అంటే పనిని (చేయడం, జరగడం, ఉండడం) తెలిపే పదం. వాక్యంలో క్రియ కాలం, పురుష, వచనాలను చూపుతుంది; వాక్యాన్ని ముగించే క్రియను సమాపక క్రియ, ముగించనిదాన్ని అసమాపక క్రియ అంటారు.
- ధాతువు · Dhatuvu (the verb root)
ధాతువు అంటే క్రియ యొక్క మూలరూపం, అంటే కాలం, పురుష, వచనాలను తెలిపే ప్రత్యయాలు చేరకముందు ఉండే భాగం. ఉదాహరణకు చదువు, తిను, చూడు అనేవి ధాతువులు; వాటి నుంచి చదివాడు, తిన్నాడు, చూశాడు వంటి రూపాలు ఏర్పడతాయి.
- నిషేధార్థక క్రియ · Nishedhartha kriya (negative verb)
నిషేధార్థక క్రియ అంటే పని జరగలేదని, జరగదని లేదా జరగకూడదని తెలిపే క్రియ. ఉదాహరణకు చదవడు, చదవలేదు, వెళ్ళను, వెళ్ళకు.
- ప్రేరణార్థక క్రియ · Prerana kriya (causative verb)
ప్రేరణార్థక క్రియ అంటే ఒకరు మరొకరి చేత పని చేయించడాన్ని తెలిపే క్రియ. తెలుగులో ఇది సాధారణంగా ధాతువుకు ఇంచు లేదా ఇపించు చేర్చడం ద్వారా ఏర్పడుతుంది, ఉదాహరణకు కట్టించాడు, తినిపించింది.
- భవిష్యత్కాలం · Bhavishyatkalam (future tense)
భవిష్యత్కాలం అంటే ఇంకా జరగని, రాబోయే పనిని తెలిపే క్రియా కాలం. తెలుగులో ఇది సాధారణంగా తింటాను, చదువుతాడు, వస్తారు వంటి రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.
- భూతకాలం · Bhootakalam (past tense)
భూతకాలం అంటే గడిచిపోయిన పనిని తెలిపే క్రియా కాలం. తెలుగులో ఇది సాధారణంగా తిన్నాడు, చదివాడు, వచ్చింది వంటి రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.
- వర్తమాన కాలం · Vartamanakalam (present tense)
వర్తమాన కాలం అంటే మాట్లాడే సమయంలో జరుగుతున్న పనిని తెలిపే క్రియా కాలం. తెలుగులో ఇది సాధారణంగా తింటున్నాడు, చదువుతున్నాడు వంటి రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.
- సకర్మక క్రియ · Sakarmaka kriya (transitive verb)
సకర్మక క్రియ అంటే కర్మను, అంటే పని దేనిపై పడుతుందో దాన్ని కోరే క్రియ. వాక్యంలో "ఏది?" లేదా "ఎవరిని?" అని అడిగితే సమాధానం వచ్చే క్రియలు సకర్మక క్రియలు.
- సమాపక క్రియ · Samapaka kriya (finite verb)
సమాపక క్రియ అంటే వాక్యాన్ని ముగించే క్రియ; ఇది కాలాన్ని, పురుషను, వచనాన్ని తెలుపుతుంది. వాక్యంలో చివరి క్రియ సాధారణంగా సమాపక క్రియ.