విభక్తులు (కారకాలు) Cases

అధికరణ కారకం అంటే పనికి ఆధారమైన స్థలం లేదా సమయం అనే పాత్ర. తెలుగులో ఇది సాధారణంగా సప్తమీ విభక్తిలో (లో, అందు) ఉంటుంది.

అపాదాన కారకం అంటే దేని నుంచి వేరుపడి లేదా బయలుదేరి పని జరిగిందో అది అనే పాత్ర. తెలుగులో ఇది సాధారణంగా పంచమీ విభక్తిలో (నుండి, వలన) ఉంటుంది.

కరణ కారకం అంటే పని దేని సాధనంతో జరిగిందో అది అనే పాత్ర. తెలుగులో ఇది సాధారణంగా తృతీయా విభక్తిలో (తో, చేత) ఉంటుంది.

కర్తృ కారకం అంటే వాక్యంలో పనిని చేసేది, లేదా క్రియ తెలిపే స్థితిలో ఉన్నది అనే పాత్ర. తెలుగులో కర్త సాధారణంగా ప్రథమా విభక్తిలో ఉంటాడు.

కర్మ కారకం అంటే వాక్యంలో పని దేనిపై లేదా ఎవరిపై పడుతుందో అది అనే పాత్ర. తెలుగులో ఇది సాధారణంగా ద్వితీయా విభక్తిలో (ను, ని) ఉంటుంది.

కారకాలు అంటే వాక్యంలో నామవాచకానికి క్రియతో ఉండే సంబంధాల రకాలు. సంస్కృత వ్యాకరణ సంప్రదాయంలో కర్త, కర్మ, కరణం, సంప్రదానం, అపాదానం, అధికరణం అని ఆరు కారకాలను చెబుతారు; వీటిని విభక్తులతో సరిపోల్చి చూపుతారు.

చతుర్థీ విభక్తి అంటే ఎవరికి లేదా దేని కొరకు పని జరుగుతుందో చెప్పే రూపం. సంప్రదాయంగా దీని ప్రత్యయాలుగా కు, కొరకు వంటివాటిని చెబుతారు.

తృతీయా విభక్తి అంటే పని దేనితో లేదా ఎవరి సాధనంతో జరిగిందో, లేదా ఎవరితో కలిసి జరిగిందో చెప్పే రూపం. సంప్రదాయంగా దీని ప్రత్యయాలుగా చేత, తో వంటివాటిని చెబుతారు.

ద్వితీయా విభక్తి అంటే వాక్యంలో కర్మను, అంటే క్రియ యొక్క ఫలం పడేదాన్ని చెప్పే రూపం. సంప్రదాయ పుస్తకాల్లో దీని ప్రత్యయాలుగా ని, ను, ల వంటివాటిని, కొన్ని పుస్తకాల్లో గురించి వంటి పదాలను కూడా చెబుతారు.

పంచమీ విభక్తి అంటే ఒక దాని నుంచి వేరుపడడం, హేతువు, పోలిక వంటి భావాలను చెప్పే రూపం. సంప్రదాయంగా దీని ప్రత్యయాలుగా వలన, కంటె వంటివాటిని చెబుతారు.

ప్రథమా విభక్తి అంటే వాక్యంలో కర్తను, అంటే క్రియను చేసేదాన్ని చెప్పే పదరూపం. సంప్రదాయ వ్యాకరణ పుస్తకాల్లో దీని ప్రత్యయాలుగా డు, ము, వు, లు వంటివాటిని చెబుతారు; రాముడు, ఫలము వంటి రూపాలు ప్రథమా విభక్తిలో ఉంటాయి.

విభక్తి అంటే నామవాచకం లేదా సర్వనామం వాక్యంలో క్రియతో, ఇతర పదాలతో ఎలాంటి సంబంధం కలిగి ఉందో తెలిపే ప్రత్యయం లేదా ఆ సంబంధం. సంప్రదాయంగా ప్రథమ నుంచి సప్తమి వరకు ఏడు విభక్తులు, సంబోధనతో కలిపి ఎనిమిది చెబుతారు.

విభక్తి ప్రత్యయాలు అంటే నామవాచకానికి, సర్వనామానికి చేరి దాని విభక్తిని తెలిపే అక్షరాలు లేదా పదాలు. సంప్రదాయ పుస్తకాల్లో ప్రతి విభక్తికి కొన్ని ప్రత్యయాలను చెబుతారు; ఇక్కడ అవి సంక్షిప్తంగా ఒక చోట ఇవ్వబడ్డాయి, జాబితాలు పుస్తకాన్ని బట్టి మారతాయి.

షష్ఠీ విభక్తి అంటే ఒక నామవాచకానికి మరొక దానితో ఉన్న సంబంధాన్ని, ముఖ్యంగా స్వాధీనాన్ని లేదా చెందడాన్ని చెప్పే రూపం. సంప్రదాయంగా దీనికి యొక్క వంటి ప్రత్యయాన్ని చెబుతారు.

సంప్రదాన కారకం అంటే పనిలో ఎవరికి ఏదైనా ఇవ్వబడిందో, లేదా ఎవరి కోసం పని జరిగిందో వారు అనే పాత్ర. తెలుగులో ఇది సాధారణంగా చతుర్థీ విభక్తిలో (కు, కొరకు) ఉంటుంది.

సంబంధం అంటే ఒక నామవాచకానికి మరొక నామవాచకంతో ఉన్న సంబంధం, అంటే స్వాధీనం, చెందడం, బంధుత్వం వంటివి. ఇది షష్ఠీ విభక్తి చెప్పే భావం; సంప్రదాయంగా దీన్ని ఆరు కారకాల్లో లెక్కించరు.

సంబోధనా ప్రథమా అంటే ఒకరిని పిలిచేటప్పుడు వాడే రూపం. సంప్రదాయంగా దీన్ని ప్రథమా విభక్తికి అనుబంధంగా, లేదా ఎనిమిదో విభక్తిగా చెబుతారు; ఇందులో పదం చివర మార్పు (రాముడు నుంచి రామా) లేదా ఓ, ఓరి వంటి పదాలు ఉంటాయి.

సప్తమీ విభక్తి అంటే పని జరిగిన చోటును లేదా సమయాన్ని, అంటే ఆధారాన్ని చెప్పే రూపం. సంప్రదాయంగా దీని ప్రత్యయాలుగా అందు, న, ఆధునిక భాషలో లో వంటివాటిని చెబుతారు.