విభక్తి

నిర్వచనం Definition

విభక్తి అంటే నామవాచకం లేదా సర్వనామం వాక్యంలో క్రియతో, ఇతర పదాలతో ఏ సంబంధంతో ఉందో తెలిపే ప్రత్యయం, లేదా ఆ సంబంధం. పదం అదే అయినా విభక్తి మారితే వాక్యంలో దాని పాత్ర మారుతుంది.

సంప్రదాయ వ్యాకరణంలో విభక్తులను ఈ పేర్లతో, సాధారణంగా ఈ అర్థాలతో చెబుతారు:

ప్రథమా విభక్తి: వాక్యంలో కర్తను చెప్పే రూపం (రాముడు).

ద్వితీయా విభక్తి: కర్మను చెబుతుంది; 'ను', 'ని' వంటి ప్రత్యయాలతో (ఉదా. అతడు పుస్తకాన్ని చదివాడు).

తృతీయా విభక్తి: సాధనాన్ని లేదా తోడును చెబుతుంది; 'చేత', 'తో' వంటి వాటితో.

చతుర్థీ విభక్తి: ఎవరికి, దేని కొరకు అనే భావాన్ని చెబుతుంది; 'కు', 'కొరకు' వంటి వాటితో (ఉదా. ఇంటికి).

పంచమీ విభక్తి: ఒక దాని నుంచి వేరుపడడం, హేతువు వంటి భావాలను చెబుతుంది; 'వలన', 'నుండి' వంటి వాటితో.

షష్ఠీ విభక్తి: సంబంధాన్ని చెబుతుంది; 'యొక్క' వంటి వాటితో.

సప్తమీ విభక్తి: ఆధారాన్ని (స్థలం, సమయం) చెబుతుంది; 'లో', 'అందు' వంటి వాటితో (ఉదా. ఇంట్లో).

సంబోధన ప్రథమా: పిలుపును చెబుతుంది (ఓ రామా!).

Vibhakti (case) is the ending, or the relation it expresses, that shows how a noun or pronoun stands to the verb and the other words of a sentence. With the same word, a change of case changes its role in the sentence.

Traditional grammar names the cases as follows, with these usual meanings:

Prathama: the form that names the subject (ramudu).

Dvitiya: the object, with endings such as "nu" and "ni" (for example atadu pustakanni chadivadu, "he read the book").

Tritiya: the means, or accompaniment, with words such as "cheta" and "to".

Chaturthi: to whom or for what, with "ku" or "kosam" (for example intiki, "to the house").

Panchami: separation and cause, with words such as "valana" and "nunchi".

Shashthi: possession or relation, with words such as "yokka".

Saptami: location or support in place or time, with "lo" or "andu" (for example intlo, "in the house").

Sambodhana prathama: the call or address (o rama!).

ఉపయోగం Where it is used

వాక్యంలో ప్రతి నామవాచకానికి, సర్వనామానికి విభక్తి ఉంటుంది, కాబట్టి తెలుగు వాక్యాన్ని విశ్లేషించడానికి ఇది ప్రాథమిక సాధనం. పాఠశాలల్లో 'ఈ పదం ఏ విభక్తి?' అనే అభ్యాసాలు ఇస్తారు. సమాసాల్లో కూడా పూర్వపదం-ఉత్తరపదం మధ్య ఏ విభక్తి సంబంధం లోపించిందో చెప్పడానికి విభక్తి పేర్లు వాడతారు. పద్యాల్లో విభక్తి ప్రత్యయాలు పాత రూపాల్లో కనిపిస్తాయి, వాటిని గుర్తించడం కావ్య పఠనానికి ఉపయోగపడుతుంది.

Every noun and pronoun in a sentence carries a case, so case is a basic tool for analysing a Telugu sentence. Schools set exercises asking which case a word is in. Case names are also used to explain which relation is dropped inside a compound. Verse shows older forms of the endings, and recognising them helps in reading classical works.

గమనికలు Notes

ఇక్కడ ఇచ్చింది పాఠ్యపుస్తక స్థాయి వివరణ. విభక్తుల సంఖ్య, వాటి సరిహద్దులు, ప్రత్యయాల జాబితాలు గ్రంథాన్ని బట్టి మారతాయి. ఆధునిక భాషా శాస్త్రవేత్తలు తెలుగు విభక్తులను వేరే విధంగా వర్గీకరిస్తారు. ఈ పేజీలో ఇచ్చిన ప్రత్యయాలు ఉదాహరణలు మాత్రమే, పూర్తి జాబితా కాదు; వ్యావహారిక రూపాలు సాహిత్య రూపాల కంటే భిన్నంగా ఉండవచ్చు (సరిచూడాలి).

This is a textbook-level account. The number of cases, their boundaries, and the lists of endings differ by book, and modern linguists classify Telugu case differently. The endings given here are examples, not a complete list, and spoken forms may differ from literary ones (subject to verification).