వర్ణమాల Letters and sounds
ఈ జాబితా వ్యాకరణం విభాగంలోనిది. తెలుగు వ్యాకరణం: వర్ణమాల, సంధులు, సమాసాలు, విభక్తులు, క్రియలు, పదభేదాలు.
This list belongs to Grammar. Telugu grammar: letters and sounds, sandhi, compounds, cases, verbs and parts of speech.
తెలుగు అక్షరాలు, శబ్దాలు: అచ్చులు, హల్లులు, వాటి వర్గీకరణ.
Telugu letters and sounds: vowels, consonants and how they are grouped.
- అచ్చులు, హల్లులు · Achulu and hallulu (vowels and consonants)
అచ్చులు అంటే ఇతర వర్ణాల సాయం లేకుండా ఉచ్చరించగల స్వరాలు (అ, ఆ, ఇ …); హల్లులు అంటే అచ్చు సాయంతో ఉచ్చరించే వ్యంజనాలు (క, ఖ, గ …). తెలుగు వర్ణమాల ప్రధానంగా ఈ రెండు వర్గాలతో ఏర్పడింది.
- అనుస్వారం, విసర్గ · Anuswaram and visargam (the nasal dot and the visarga)
అనుస్వారం (సున్న, ం) అంటే అచ్చు తరువాత వచ్చే ముక్కు ధ్వని. విసర్గ (ః) అంటే అచ్చు తరువాత వచ్చే స్వల్ప శ్వాస ధ్వని. ఇవి స్వతంత్రంగా ఉచ్చరించలేని గుర్తులు; అచ్చుతో కలిసి మాత్రమే వస్తాయి.
- ఉచ్చారణ స్థానాలు · Uccharana sthanalu (places of articulation)
ఉచ్చారణ స్థానం అంటే ఒక వర్ణాన్ని పలికేటప్పుడు నాలుక లేదా పెదవులు ముఖ్యంగా పనిచేసే చోటు: కంఠం, తాలువు, మూర్ధం, దంతాలు, ఓష్ఠాలు. వర్ణాలను ఈ చోట్లను బట్టి కంఠ్యాలు, తాలవ్యాలు వంటి వర్గాలుగా విభజిస్తారు.
- ఒత్తులు · Ottulu (subjoined consonant forms, also called vattulu)
ఒత్తు అంటే ఒక హల్లు అచ్చు లేకుండా మరొక హల్లు ముందు వచ్చినప్పుడు, రెండవ హల్లును మొదటి హల్లు కిందనో, పక్కనో రాసే చిన్న రూపం. ఒత్తుల వల్ల సంయుక్తాక్షరాలు, ద్విత్వాక్షరాలు ఏర్పడతాయి.
- గుణింతాలు · Gunintalu (consonant with vowel signs)
గుణింతం అంటే ఒక హల్లుకు అచ్చుల గుర్తులను చేర్చి వచ్చే రూపాల వరుస (క, కా, కి, కీ, కు, కూ …). గుణింతం నేర్చుకోవడం ద్వారా అచ్చుల గుర్తులు హల్లుతో ఎలా కలుస్తాయో తెలుస్తుంది.
- తెలుగు వర్ణమాల · Telugu varnamala (the alphabet)
వర్ణమాల అంటే భాషలోని వర్ణాల (అక్షరాల) క్రమబద్ధమైన వరుస. తెలుగు వర్ణమాలలో అచ్చులు, హల్లులు ముఖ్యమైన రెండు వర్గాలు; వీటికి తోడు సున్న, విసర్గ వంటి గుర్తులు ఉంటాయి.
- ద్విత్వాక్షరాలు · Dwitvaksharalu (doubled letters)
ద్విత్వాక్షరం అంటే ఒకే హల్లు రెండుసార్లు వరుసగా వచ్చి ఏర్పడే అక్షరం, ఉదాహరణకు మ్మ, న్న, ట్ట. ఇందులో మొదటి హల్లు అచ్చు లేకుండా, రెండవ హల్లు అచ్చుతో ఉంటుంది.
- వర్గాక్షరాలు · Vargaksharalu (the five consonant groups)
వర్గాక్షరాలు అంటే హల్లులలో క నుంచి మ వరకు ఐదేసి అక్షరాల చొప్పున ఏర్పడే ఐదు వర్గాలు: క-వర్గం, చ-వర్గం, ట-వర్గం, త-వర్గం, ప-వర్గం. ప్రతి వర్గానికి దాని మొదటి అక్షరం పేరు పెడతారు.
- సంయుక్తాక్షరాలు · Samyuktaksharalu (conjunct letters)
సంయుక్తాక్షరం అంటే రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వేర్వేరు హల్లులు అచ్చు లేకుండా కలిసి, చివరి హల్లుకు మాత్రమే అచ్చు ఉండే అక్షరం. ఉదాహరణకు ప్ర, స్త్ర, క్ష.
- హ్రస్వ, దీర్ఘ, ప్లుత స్వరాలు · Hrasva, deergha and pluta (short, long and extra-long vowels)
హ్రస్వం అంటే తక్కువ కాలంలో ఉచ్చరించే అచ్చు, దీర్ఘం అంటే ఎక్కువ కాలం పట్టే అచ్చు, ప్లుతం అంటే ఇంకా ఎక్కువ కాలం సాగదీసి పలికే అచ్చు. సాధారణంగా హ్రస్వానికి ఒక మాత్ర, దీర్ఘానికి రెండు మాత్రలు, ప్లుతానికి మూడు మాత్రలు కాలం చెబుతారు.