అనుస్వారం, విసర్గ

నిర్వచనం Definition

అనుస్వారం (ం) ను సున్న అని కూడా అంటారు. అచ్చు తరువాత వచ్చే ముక్కు ధ్వనిని ఇది సూచిస్తుంది.

విసర్గ (ః) అచ్చు తరువాత వచ్చే స్వల్పమైన శ్వాస (హ లాంటి) ధ్వనిని సూచిస్తుంది.

The anuswaram (shown as a dot) is also called sunna. It marks a nasal sound after a vowel.

The visargam (shown as two dots) marks a light breath sound, like a faint ha, after a vowel.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

అనుస్వారం ఉన్న పదాలు: అంగం, కందం, సంధి, పుస్తకం.

విసర్గ ఉన్న పదాలు: దుఃఖం, అంతఃపురం.

అనుస్వారం తరువాత వచ్చే హల్లును బట్టి దాని ధ్వని ఆ హల్లు వర్గంలోని అనునాసికానికి దగ్గరగా ఉంటుంది (అంగంలో ఙ లాగా, కందంలో న లాగా, సంపదలో మ లాగా). పదం చివర వచ్చినప్పుడు (పుస్తకం) 'మ్' లాంటి ధ్వని వినిపిస్తుంది.

Words with the anuswaram: angam, kandam, sandhi, pustakam.

Words with the visargam: duhkham, antahpuram.

The sound of the anuswaram is close to the nasal of the group of the consonant that follows it (like nga in angam, like na in kandam, like ma in sampada). At the end of a word (pustakam) it sounds like a final m.

గమనికలు Notes

విసర్గ ఎక్కువగా సంస్కృత మూలమైన పదాల్లో కనిపిస్తుంది; ఆధునిక తెలుగు ఉచ్చారణలో దాని ధ్వని తగ్గిపోయి కొన్ని సందర్భాల్లో ఆ పదాలను విసర్గ లేకుండా కూడా రాస్తారు.

పాత రచనల్లో అరసున్న (ఁ) అనే గుర్తు కనిపిస్తుంది; అది ఇప్పుడు వాడుకలో తక్కువ. అనుస్వారం, విసర్గలను పుస్తకాలు అచ్చుల్లో లెక్కిస్తాయా, వేరే వర్గంగా చెబుతాయా అన్నది గ్రంథాన్ని బట్టి మారుతుంది (సరిచూడాలి).

The visarga appears mostly in words of Sanskrit origin; in modern spoken Telugu its sound has weakened, and some words are also written without it.

Older writing has a sign called arasunna (a half-sunna), now rarely used. Whether books count the anuswaram and visargam among the vowels or as a separate class differs by book (subject to verification).