సంధి

నిర్వచనం Definition

సంధి అంటే రెండు పదాలు (లేదా ఒక పదం, ఒక ప్రత్యయం) కలిసే చోట, ఆ చోట ఉన్న వర్ణాల మధ్య జరిగే మార్పు. ఉదాహరణకు 'రాముడు' అనే పదానికి 'అతడు' చేరితే 'రాముడతడు' అవుతుంది: మొదటి పదం చివరి అచ్చు (ఉ) లోపించి, మిగిలిన హల్లు తరువాతి అచ్చుతో కలుస్తుంది.

వ్యాకరణంలో సంధులను ప్రధానంగా రెండు వర్గాలుగా చెబుతారు. తెలుగు పదాల మధ్య జరిగేవి తెలుగు సంధులు (ఉదా. అత్వ సంధి, ఉత్వ సంధి, ఇత్వ సంధి, గసడదవాదేశ సంధి). సంస్కృత పదాల మధ్య జరిగేవి సంస్కృత సంధులు (ఉదా. సవర్ణదీర్ఘ సంధి, గుణ సంధి, వృద్ధి సంధి, యణాదేశ సంధి).

మరికొన్ని ఉదాహరణలు: రామ + అన్న = రామన్న (అత్వ సంధి); విద్య + అర్థి = విద్యార్థి (సవర్ణదీర్ఘ సంధి); రాజ + ఇంద్రుడు = రాజేంద్రుడు (గుణ సంధి).

Sandhi is the change that takes place where two words, or a word and a suffix, meet. For example, when "atadu" (he) is added to "ramudu" the result is "ramudatadu": the final vowel of the first word drops, and the remaining consonant joins the next vowel.

Grammar books usually sort sandhis into two groups. Telugu sandhis occur between Telugu words (for example atva, utva, itva and gasadadavadesa sandhi); Sanskrit sandhis occur between Sanskrit words (for example savarnadirgha, guna, vriddhi and yanadesa sandhi).

A few more examples: rama + anna = ramanna (atva sandhi); vidya + arthi = vidyarthi (savarnadirgha sandhi); raja + indrudu = rajendrudu (guna sandhi).

ఉపయోగం Where it is used

తెలుగు పద్యాలను చదివి అర్థం చేసుకోవడంలో సంధి కీలకం, ఎందుకంటే కావ్యభాషలో పదాలు తరచు కలిసిపోయి ఒకే పదంగా కనిపిస్తాయి. పాఠశాలల్లో 'సంధి విడదీయండి', 'సంధి కలపండి' వంటి అభ్యాసాలు ఇందుకే ఇస్తారు. సరిగ్గా రాయడానికి కూడా సంధి నియమాలు తెలియాలి.

Sandhi is central to reading Telugu verse, because in literary language words often run together and appear as a single word. This is why schools set exercises to split a joined word or to join two words. The rules are also needed for writing correctly.

గమనికలు Notes

తెలుగు సంధులలో కొన్ని తప్పనిసరిగా జరుగుతాయి (నిత్యం), కొన్ని జరగవచ్చు, జరగకపోవచ్చు (వికల్పం), కొన్ని చాలాచోట్ల జరుగుతాయి కానీ అన్నిచోట్లా కాదు (బహుళం) అని సంప్రదాయ వ్యాకరణం చెబుతుంది.

సంధుల సంఖ్య, పేర్లు, వర్గీకరణ గ్రంథాన్ని బట్టి మారుతాయి; ఇక్కడ పాఠ్యపుస్తక స్థాయి వివరణ మాత్రమే ఇచ్చాం. నేటి వ్యావహారిక భాషలో ఈ సంధులు చాలావరకు పాటించరు.

Traditional grammar says that some Telugu sandhis are obligatory (nityam), some optional (vikalpam), and some frequent but not universal (bahulam).

The number, names and grouping of sandhis vary by book; only a textbook-level account is given here. Many of these sandhis are not followed in everyday spoken Telugu today.