పరుషాలు, సరళాలు, స్థిరాలు

నిర్వచనం Definition

పరుషాలు: ఐదు వర్గాల మొదటి అక్షరాలు, అంటే క, చ, ట, త, ప.

సరళాలు: ఐదు వర్గాల మూడవ అక్షరాలు, అంటే గ, జ, డ, ద, బ.

స్థిరాలు: ఈ పది కాక మిగిలిన హల్లులు.

Parushalu: the first letters of the five groups, that is ka, cha, ta, ta, pa.

Saralalu: the third letters of the five groups, that is ga, ja, da, da, ba.

Sthiralu: the consonants that remain besides these ten.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

స్థిరాల్లో ఉండేవి: ఖ, ఘ, ఙ, ఛ, ఝ, ఞ, ఠ, ఢ, ణ, థ, ధ, న, ఫ, భ, మ (వర్గాల్లోని మిగిలిన అక్షరాలు) మరియు య, ర, ల, వ, శ, ష, స, హ, ళ వంటివి (సరిచూడాలి).

ఈ మూడు పేర్లు సంధి నియమాల్లో వస్తాయి. ఉదాహరణకు సరళాదేశ సంధిలో పరుషాలు సరళాలుగా మారతాయి (క→గ, చ→జ, ట→డ, త→ద, ప→బ). ద్రుతప్రకృతిక సంధి పేజీలో ద్రుతం తరువాత సరళాలు, స్థిరాలు వచ్చినప్పుడు జరిగే మార్పును గురించి కూడా చెబుతారు.

గుర్తుంచుకోవడానికి: వర్గంలో మొదటి అక్షరం పరుషం, మూడవది సరళం; రెండు, నాలుగు, ఐదు స్థానాల్లోనివి స్థిరాలు.

The sthiralu include the second, fourth and fifth letters of the five groups (kha, gha, nga; chha, jha, nya; and so on up to pha, bha, ma), and also ya, ra, la, va, sha, sa, ha, la (retroflex) and so on (subject to verification).

These three names occur in sandhi rules. For example, in sarala-adesa sandhi the parushalu change to saralalu (ka to ga, cha to ja, ta to da, ta to da, pa to ba). The page on drutaprakritika sandhi also speaks of what happens when saralalu and sthiralu follow a druta.

To remember: in each group the first letter is a parusham and the third a saralam; those in the second, fourth and fifth places are sthiralu.

గమనికలు Notes

ఈ పేర్లు పాఠ్యపుస్తకాల్లో వాడే సంప్రదాయ పేర్లు; భాషా శాస్త్రంలో వీటికి వేరే పేర్లు ఉన్నాయి (ఉదాహరణకు పరుషాలను శ్వాస (ఘోష లేని) హల్లులని అంటారు) (సరిచూడాలి). కొన్ని చోట్ల 'సరళాలు' అనే మాటను గసడదవాదేశ సంధిలో వచ్చే గ, స, డ, ద, వ లకు కూడా వదులుగా వాడతారు; పుస్తకాన్ని బట్టి మారుతుంది (సరిచూడాలి). స్థిరాల జాబితాలో ళ, ఱ వంటి అక్షరాలను చేర్చడం పుస్తకాన్ని బట్టి మారవచ్చు.

These are the traditional names used in textbooks; linguistics has other names for them (for example the parushalu are called voiceless consonants) (subject to verification). In some places the word "saralalu" is also used loosely for the ga, sa, da, da, va that come in gasadadavadesa sandhi; it varies by book (subject to verification). Whether letters such as the retroflex la and rra are counted in the list of sthiralu may vary by book.