కర్తరి, కర్మణి ప్రయోగాలు

నిర్వచనం Definition

కర్తరి ప్రయోగంలో వాక్యంలో కర్త ప్రధానం: కర్త ప్రథమా విభక్తిలో ఉంటాడు, క్రియ కర్త చేసిన పనిని చెబుతుంది. కర్మణి ప్రయోగంలో కర్మ ప్రధానం: కర్మ ప్రథమా విభక్తిలో వస్తుంది, పని చేసినవారిని తృతీయా విభక్తి (చేత) చెబుతుంది, క్రియ పని జరిగిందని చెబుతుంది.

In the kartari prayogam the doer is the main element: the doer is in the prathama vibhakti and the verb tells what the doer did. In the karmani prayogam the object is the main element: the object comes in the prathama vibhakti, the one who did the action is marked by the tritiya vibhakti (cheta), and the verb tells that the action was done.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

కర్తరి: రాముడు పని చేశాడు.

కర్మణి: రాముని చేత పని చేయబడింది.

రెండు వాక్యాల అర్థం ఒకటే; ప్రాధాన్యం మారుతుంది. కర్మణి ప్రయోగంలో క్రియకు సాధారణంగా 'బడు' చేరుతుంది (చేయబడింది).

Kartari: ramudu pani cheshadu. (Rama did the work.)

Karmani: ramuni cheta pani cheyabadindi. (The work was done by Rama.)

The two sentences mean the same; the emphasis changes. In the karmani prayogam the verb usually takes "badu" (cheyabadindi).

గమనికలు Notes

ఇక్కడ ఇచ్చింది పాఠ్యపుస్తక స్థాయి వివరణ. కర్మణి ప్రయోగం తెలుగు వ్యావహారిక భాషలో తక్కువగా వాడతారని, ఇది ఎక్కువగా రాతలో లేదా అనువాదాల్లో కనిపిస్తుందని చెబుతారు (సరిచూడాలి). కొన్ని పుస్తకాలు ఇంకొక ప్రయోగాన్ని కూడా పేర్కొంటాయి; ఇక్కడ అది ఇవ్వలేదు. వాక్యరీతుల పేర్లు, సంఖ్య పుస్తకాన్ని బట్టి మారతాయి.

This is a textbook-level account. The karmani prayogam is said to be less common in everyday spoken Telugu, appearing more in writing or in translation (subject to verification). Some books mention a further construction; it is not given here. The names and number of constructions differ by book.