తద్ధితాంతాలు

నిర్వచనం Definition

క్రియా ధాతువు కాకుండా నామవాచకం, సర్వనామం, విశేషణం వంటి పదానికి ప్రత్యయం చేరి ఏర్పడిన పదాలను తద్ధితాంతాలు అంటారు. ఈ ప్రత్యయాలను తద్ధిత ప్రత్యయాలు అంటారు. ధాతువుకు ప్రత్యయం చేరి ఏర్పడే పదాలు కృదంతాలు; తద్ధితాంతాలు వాటికి భిన్నమైనవి.

Words made by adding a suffix to a noun, pronoun, adjective or similar word, and not to a verb root, are called taddhitantalu. The suffixes are called taddhita pratyayalu. Words made by adding a suffix to a verb root are kridantalu; taddhitantalu are different from these.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

గుర్తించే పద్ధతి: పదాన్ని ప్రకృతి + ప్రత్యయంగా విడదీసినప్పుడు ప్రకృతి నామవాచకం లేదా విశేషణం అయితే అది తద్ధితాంతం; ప్రకృతి క్రియా ధాతువు అయితే కృదంతం.

ధనవంతుడు = ధనము + వంతుడు (ధనం ఉన్నవాడు).

బుద్ధిమంతుడు = బుద్ధి + మంతుడు (బుద్ధి ఉన్నవాడు).

చిన్నతనం = చిన్న + తనం (చిన్న వయసు స్థితి).

మానవత్వం = మానవ + త్వం (మనిషికి ఉండే లక్షణం).

ఈ ఉదాహరణల్లో వంతుడు, మంతుడు 'కలవాడు' అనే అర్థాన్ని, తనం, త్వం 'స్థితి లేదా లక్షణం' అనే అర్థాన్ని కొత్త పదానికి ఇచ్చాయి.

How to recognise it: split the word into prakriti + pratyayam. If the prakriti is a noun or adjective the word is a taddhitantam; if it is a verb root it is a kridantam.

dhanavantudu = dhanamu + vantudu (one who has wealth).

buddhimantudu = buddhi + mantudu (one who has intelligence).

chinnatanam = chinna + tanam (the state of being young).

manavatvam = manava + tvam (the quality of a human being).

In these examples vantudu and mantudu give the sense "one who has", and tanam and tvam give the sense of "state or quality".

గమనికలు Notes

తద్ధిత ప్రత్యయాల జాబితా, వాటి ఉపవిభజన గ్రంథాన్ని బట్టి మారుతుంది (సరిచూడాలి); ఇక్కడ రెండు మూడు ఉదాహరణలు మాత్రమే ఇచ్చాం. తనం వంటి తెలుగు ప్రత్యయాలను, త్వం వంటి సంస్కృత ప్రత్యయాలను పుస్తకాలు వేరువేరుగా చెప్పవచ్చు. ప్రత్యయం చేరేటప్పుడు ప్రకృతి రూపం కొద్దిగా మారవచ్చు (ధనము అనేది ధనవంతుడులో ధన- అవుతుంది).

The list of taddhita suffixes and their subdivision differ by book (subject to verification); only a few examples are given here. Books may treat Telugu suffixes such as tanam and Sanskrit suffixes such as tvam separately. The shape of the prakriti may also change a little when the suffix is added (dhanamu becomes dhana- in dhanavantudu).