ఉపసర్గలు

నిర్వచనం Definition

ఉపసర్గలు అంటే ధాతువు లేదా పదం ముందు చేరి దాని అర్థాన్ని మార్చే లేదా విశేషపరచే శబ్దాలు. ఇవి సంస్కృత మూలమైన (తత్సమ) పదాల్లో కనిపిస్తాయి. ప్రత్యయాలు పదం చివర చేరితే, ఉపసర్గలు ముందు చేరతాయి.

సంప్రదాయంగా చెప్పే జాబితా: ప్ర, పరా, అప, సం, అను, అవ, నిః, దుః, వి, ఆ, ని, అధి, అపి, అతి, సు, ఉత్, అభి, ప్రతి, పరి, ఉప.

Upasargalu are prefixes placed before a root or word to change or specialise its meaning. They are seen in words of Sanskrit origin (tatsamas). Where pratyayas are added at the end of a word, upasargalu are added at the front.

The traditional list: pra, para, apa, sam, anu, ava, nih, duh, vi, a, ni, adhi, api, ati, su, ut, abhi, prati, pari, upa.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

గుర్తించే పద్ధతి: సంస్కృత మూలమైన పదం మొదట ఈ శబ్దాల్లో ఒకటి ఉండి, మిగిలిన భాగం ఒక అర్థం గల పదమైతే, మొదటి భాగం ఉపసర్గ.

ప్రయత్నం = ప్ర + యత్నం.

విజయం = వి + జయం.

పరాజయం = పరా + జయం.

అనుభవం = అను + భవం.

ఉపకారం = ఉప + కారం.

'విజయం', 'పరాజయం' రెండింటిలో మూలం 'జయం' ఒక్కటే; ముందున్న ఉపసర్గ వేరు కావడం వల్ల అర్థం మారింది.

How to recognise it: when a word of Sanskrit origin begins with one of these particles and the rest is a word with a meaning of its own, the first part is an upasarga.

prayatnam = pra + yatnam.

vijayam = vi + jayam.

parajayam = para + jayam.

anubhavam = anu + bhavam.

upakaram = upa + karam.

In "vijayam" and "parajayam" the base "jayam" is the same; the meaning changes because the prefix in front differs.

గమనికలు Notes

ఉపసర్గల సంఖ్య, జాబితా గ్రంథాన్ని బట్టి మారవచ్చు; నిః / నిర్, దుః / దుర్ వంటి రూపాలను ఒకటిగా లెక్కించాలా, రెండుగానా అన్నదాన్ని బట్టి కూడా లెక్క మారుతుంది (సరిచూడాలి). ప్రతి ఉపసర్గ అర్థాన్ని ఇక్కడ వివరించలేదు.

తెలుగు పాఠ్యపుస్తకాల్లో ఉపసర్గలు ప్రధానంగా పదాల ఏర్పాటులో (ప్రకృతి, ప్రత్యయాలు; వ్యుత్పత్తి) క్లుప్తంగా కనిపిస్తాయి (సరిచూడాలి). ఉపసర్గ పదంతో కలిసేటప్పుడు సంధి జరగవచ్చు (ప్ర + యత్నం = ప్రయత్నం వంటివి); సంధి నియమాలు ఇక్కడ చెప్పలేదు.

The number and list of upasargalu may differ by book; the count also depends on whether forms such as nih / nir and duh / dur are counted as one or as two (subject to verification). The meaning of each upasarga is not explained here.

In Telugu school books the upasargalu appear mostly in brief, under the formation of words (prakriti and pratyayalu; vyutpatti) (subject to verification). A sandhi may take place when an upasarga joins a word (as in pra + yatnam = prayatnam); the sandhi rules are not given here.