తెలుగు సాహిత్యంTelugu Sahityam

అనుప్రాసం

Anuprasa (alliteration)

అనుప్రాసం ఒక శబ్దాలంకారం: ఒకే హల్లు లేదా హల్లుల సమూహం మాటిమాటికీ వచ్చేలా పదాలను అమర్చి, ధ్వనిలో లయను, అందాన్ని కలిగించడం.

Anuprasa is a figure of sound in which the same consonant, or a group of consonants, recurs again and again in a line or sentence, giving the sound a rhythm and charm. It is comparable to alliteration, though not identical.

నిర్వచనం Definition

అనుప్రాసంలో ఒక హల్లు లేదా హల్లుల సమూహం పద్యపాదంలో లేదా వాక్యంలో పలుమార్లు పునరావృతమవుతుంది. ఇలా పునరావృతమయ్యే ధ్వని వినడానికి ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. ఇది శబ్దాలంకారం కాబట్టి అందం భావంలో కాక, ధ్వనిలో ఉంటుంది. సంప్రదాయ లక్షణ గ్రంథాలు అనుప్రాసంలో వృత్త్యనుప్రాసం, ఛేకానుప్రాసం, లాటానుప్రాసం, శ్రుత్యనుప్రాసం, అంత్యానుప్రాసం వంటి రకాలను చెబుతాయి. వీటిలో ఒకే హల్లు పలుమార్లు వస్తే వృత్త్యనుప్రాసమని సాధారణంగా చెబుతారు; మిగిలిన రకాల నిర్వచనాలలో గ్రంథాల మధ్య చిన్న భేదాలు ఉంటాయి కాబట్టి ఇక్కడ వివరించలేదు (సరిచూడాలి).

In anuprasa a consonant, or a group of consonants, recurs several times within a line of verse or a sentence. The repeated sound is pleasing to hear. Since it is a figure of sound, the beauty lies in the sound and not in the idea. Traditional treatises list kinds of anuprasa such as vrittyanuprasa, chekanuprasa, latanuprasa, shrutyanuprasa and antyanuprasa. Where one consonant recurs many times it is commonly called vrittyanuprasa; definitions of the other kinds differ slightly between works, so they are not explained here (subject to verification).

ఉపయోగం Where it is used

తెలుగు పద్యకవిత్వంలో అనుప్రాసం చాలా తరచుగా కనిపిస్తుంది; పద్యానికి నడకను, వినసొంపును ఇవ్వడానికి కవులు దీన్ని వాడతారు. సామెతలలో, నినాదాలలో, పాటలలో, నాలుక తిప్పే మాటలలో, వాడుక భాషలో కూడా ఇది సహజంగా కనిపిస్తుంది.

Anuprasa appears very frequently in Telugu verse, where poets use it to give a line movement and a pleasing sound. It also occurs naturally in proverbs, slogans, songs, tongue-twisters and everyday speech.

గమనికలు Notes

అనుప్రాసంలో హల్లుల పునరావృత్తి ఉన్నా, పదాల అర్థం భిన్నంగా ఉండదు; అర్థం మారుతూ అక్షరాల సమూహం పునరావృతమైతే అది యమకం. ఛందస్సులో చెప్పే ప్రాస నియమం (పాదాలలోని రెండవ అక్షరంలో ఒకే హల్లు ఉండడం) వేరే విషయం; దాన్ని ఈ అలంకారంతో కలపకూడదు. ఉదాహరణ పద్యాలను ఇక్కడ ఇవ్వలేదు.

In anuprasa the sounds recur without the meaning of the repeated words changing; when a group of syllables recurs with different meanings it is yamakam instead. The prasa rule of prosody (the same consonant in the second syllable of each line of a verse) is a different matter and should not be confused with this figure. No example verses are given here.

సంబంధిత భావనలు Related concepts