తెలుగు సాహిత్యంTelugu Sahityam

శబ్దాలంకారాలు, అర్థాలంకారాలు

Shabdalankara and arthalankara

అలంకారాలను ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా చెబుతారు: పదాల ధ్వని, అమరికపై ఆధారపడేవి శబ్దాలంకారాలు; పదాలు చెప్పే అర్థంలోని చమత్కారంపై ఆధారపడేవి అర్థాలంకారాలు.

Alankaras are broadly divided into two classes: shabdalankaras, which depend on the sound and arrangement of words, and arthalankaras, which depend on the meaning expressed.

నిర్వచనం Definition

శబ్దాలంకారంలో అందం ఎంచుకున్న పదాల ధ్వనిలో ఉంటుంది. అందువల్ల ఆ పదానికి బదులు అదే అర్థం ఉన్న మరో పదాన్ని వాడితే సాధారణంగా ఆ అలంకారం పోతుంది. అర్థాలంకారంలో అందం చెప్పిన భావంలో ఉంటుంది; పదం మార్చి పర్యాయపదం వాడినా అలంకారం సాధారణంగా నిలుస్తుంది. ఈ పరీక్షను రెండింటి భేదాన్ని అర్థం చేసుకోడానికి సులభమైన మార్గంగా చెబుతారు.

In a shabdalankara the beauty lies in the sound of the chosen words, so replacing a word with a synonym usually destroys the figure. In an arthalankara the beauty lies in the idea expressed, so the figure usually survives when a word is replaced by a synonym. This test is commonly given as an easy way to see the difference between the two classes.

ఉపయోగం Where it is used

తెలుగు పాఠ్యగ్రంథాలలో అనుప్రాసం, యమకం వంటివి శబ్దాలంకారాలుగా; ఉపమ, రూపకం, ఉత్ప్రేక్ష, అర్థాంతరన్యాసం, అతిశయోక్తి, దృష్టాంతం వంటివి అర్థాలంకారాలుగా సాధారణంగా చెబుతారు. ఒక పద్యంలో శబ్దాలంకారాలు, అర్థాలంకారాలు కలిసి కూడా రావచ్చు.

Telugu textbooks commonly treat anuprasa and yamakam as figures of sound, and upama, rupakam, utpreksha, arthantaranyasa, atishayokti and drishtanta as figures of meaning. A single verse can contain both kinds together.

గమనికలు Notes

కొన్ని అలంకారాలను ఏ వర్గంలో చేర్చాలనే విషయంలో గ్రంథాల మధ్య భేదాలు ఉన్నాయి; ఉదాహరణకు శ్లేషను శబ్దాలంకారంగా, అర్థాలంకారంగా, లేదా రెండింటికీ చెందినదిగా వివిధ రీతులలో చెబుతారు. శబ్దం, అర్థం రెండింటిపై ఆధారపడే మూడవ వర్గాన్ని (ఉభయాలంకారం) కొన్ని గ్రంథాలు చెబుతాయి (సరిచూడాలి). ఏ వర్గంలో ఎన్ని అలంకారాలు అనే లెక్క గ్రంథాలను బట్టి మారుతుంది.

Treatises differ on where some figures belong; slesha, for example, is variously treated as a figure of sound, a figure of meaning, or as belonging to both. Some works also speak of a third class depending on both sound and meaning (ubhayalankara) (subject to verification). The count of figures in each class varies from one treatise to another.

సంబంధిత భావనలు Related concepts