తెలుగు సాహిత్యంTelugu Sahityam

దృష్టాంతం

Drishtanta (illustration by a parallel)

దృష్టాంతం ఒక అర్థాలంకారం: ఒక విషయాన్ని చెప్పి, దానికి సమానమైన భావం కలిగిన మరో విషయాన్ని, పోలిక పదం లేకుండా, ప్రతిబింబంలా విడిగా చెప్పడం.

Drishtanta is a figure of meaning in which one statement is followed by a second, similar one that mirrors it, with no word of comparison, so that the second serves as an illustration of the first.

నిర్వచనం Definition

దృష్టాంతం అంటే ఉదాహరణ, నిదర్శనం. ఇందులో కవి రెండు వాక్యాలను పక్కపక్కన ఉంచుతాడు; అవి వేరు వేరు విషయాలను చెప్పినా, వాటిలోని భావం ఒకే విధంగా ఉంటుంది. ఒక వాక్యం మరో వాక్యానికి అద్దంలో ప్రతిబింబంలా ఉంటుంది. ఉపమలో వలె వంటి పోలిక పదం ఇందులో ఉండదు; రెండు వాక్యాలూ స్వతంత్రంగా ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తి పట్టుదలతో పనిచేసి విజయం సాధించాడని చెప్పి, విడిగా, ఓర్పుగా సాగే నీటిబొట్టు రాతినైనా కరిగిస్తుందని చెప్పడం ఈ అలంకారానికి సాధారణ ఉదాహరణ.

Drishtanta means an example or illustration. The poet places two sentences side by side; they speak of different things, but the idea in them is alike, and one mirrors the other like a reflection. Unlike an upama there is no word of comparison, and each sentence stands on its own. For example, saying that a person succeeded through persistence and then, separately, that steadily falling drops can wear away even a rock is a typical illustration.

ఉపయోగం Where it is used

కవులు తమ మాటకు సమానమైన భావం ఉన్న లోకరీతిని దృష్టాంతంగా జోడించి, భావాన్ని పాఠకుని మనసులో స్థిరపరచడానికి దీనిని వాడతారు. తెలుగు నీతి పద్యాలలో, ఉపదేశాలలో ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

Poets use drishtanta to fix an idea in the reader's mind by adding a parallel from the world beside their own statement. It is useful in Telugu didactic verse and in advice.

గమనికలు Notes

దృష్టాంతం, ఉపమ, అర్థాంతరన్యాసం దగ్గరి అలంకారాలు; వీటి మధ్య భేదాన్ని గ్రంథాలు వివిధ రీతులలో వివరిస్తాయి. దృష్టాంతంలో రెండు వాక్యాలు ప్రతిబింబంలా ఉంటాయి; అర్థాంతరన్యాసంలో ఒక వాక్యం మరో వాక్యాన్ని సమర్థిస్తుంది. పాఠ్యగ్రంథాలలో ఇది సాధారణంగా చెప్పే అర్థాలంకారం (సరిచూడాలి). ఉదాహరణ మాటలలో ఇచ్చిన సాధారణ వివరణ; ఏ కావ్యం నుంచీ తీసుకున్నది కాదు.

Drishtanta, upama and arthantaranyasa are close to one another, and treatises explain the differences in different ways. In drishtanta the two sentences mirror each other; in arthantaranyasa one sentence supports the other. It is commonly listed among the figures of meaning in textbooks (subject to verification). The illustration is a general description in words and is not taken from any work.

సంబంధిత భావనలు Related concepts