అలంకారాలు Alankara (figures of speech)

అతిశయోక్తి ఒక అర్థాలంకారం: ఒక విషయాన్ని లోకంలో సాధ్యమయ్యే హద్దులు దాటి, అతిశయంగా పెంచి చెప్పడం.

అనుప్రాసం ఒక శబ్దాలంకారం: ఒకే హల్లు లేదా హల్లుల సమూహం మాటిమాటికీ వచ్చేలా పదాలను అమర్చి, ధ్వనిలో లయను, అందాన్ని కలిగించడం.

అర్థాంతరన్యాసం ఒక అర్థాలంకారం: ఒక విశేష విషయాన్ని సామాన్య సత్యంతో, లేదా సామాన్య సత్యాన్ని విశేష విషయంతో సమర్థించి చెప్పడం.

అలంకారం అంటే కావ్యానికి అందాన్ని, ఆకర్షణను, బలాన్ని చేకూర్చే పదచమత్కారం లేదా అర్థచమత్కారం. అలంకారశాస్త్రంలో వీటిని శబ్దాలంకారాలు, అర్థాలంకారాలు అని విభజించి వివరిస్తారు.

ఉత్ప్రేక్ష ఒక అర్థాలంకారం: ఉపమేయాన్ని చూసి అది ఉపమానమేమో అని కవి ఊహించి, సంభావనగా చెప్పడం.

ఉపమ ఒక అర్థాలంకారం: ఒక వస్తువును దానితో పోల్చదగిన మరో వస్తువుతో, వాటిలోని ఉమ్మడి గుణం ఆధారంగా, వలె, లాగా, వంటి లాంటి పోలిక పదాలతో పోల్చి చెప్పడం.

దృష్టాంతం ఒక అర్థాలంకారం: ఒక విషయాన్ని చెప్పి, దానికి సమానమైన భావం కలిగిన మరో విషయాన్ని, పోలిక పదం లేకుండా, ప్రతిబింబంలా విడిగా చెప్పడం.

యమకం ఒక శబ్దాలంకారం: ఒకే అక్షరాల సమూహం (ఒక పదం లేదా పదాంశం) మళ్లీ మళ్లీ వస్తూ, ప్రతిసారీ వేరు వేరు అర్థాన్ని ఇవ్వడం.

రూపకం ఒక అర్థాలంకారం: ఉపమేయాన్ని (పోలుస్తున్న వస్తువును) ఉపమానంతో (దేనితో పోలుస్తున్నామో దానితో) అభేదంగా, అంటే అదే అయినట్లుగా, పోలిక పదం లేకుండా చెప్పడం.

అలంకారాలను ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా చెబుతారు: పదాల ధ్వని, అమరికపై ఆధారపడేవి శబ్దాలంకారాలు; పదాలు చెప్పే అర్థంలోని చమత్కారంపై ఆధారపడేవి అర్థాలంకారాలు.

శ్లేష అంటే ఒకే పదం లేదా వాక్యం ఒకేసారి రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అర్థాలను స్ఫురించేలా వాడే అలంకారం. శ్లేష అనే మాటకు కౌగిలింత, అంటిపెట్టుకోవడం అని అర్థం.