రసాలు Rasa

అద్భుతం నవరసాలలో ఒకటి; దీని స్థాయిభావం విస్మయం, అంటే ఆశ్చర్యం. లోకంలో అసాధారణమైన, మహిమాన్వితమైన, ఊహకు అందని విషయాలను వర్ణించే సందర్భాలలో ఇది కనిపిస్తుంది.

కరుణం నవరసాలలో ఒకటి; దీని స్థాయిభావం శోకం, అంటే దుఃఖం. ఇష్టమైనవారిని కోల్పోవడం, ఎడబాటు, దురదృష్టం వంటి సందర్భాల వర్ణనలలో ఇది కలుగుతుంది.

నవరసాలు అంటే సంప్రదాయంగా చెప్పే తొమ్మిది రసాలు: శృంగారం, హాస్యం, కరుణం, రౌద్రం, వీరం, భయానకం, బీభత్సం, అద్భుతం, శాంతం. ప్రతి రసానికి ఒక స్థాయిభావం ఉంటుంది.

బీభత్సం నవరసాలలో ఒకటి; దీని స్థాయిభావం జుగుప్స, అంటే అసహ్యం, విరక్తి. అసహ్యకరమైన దృశ్యాలను వర్ణించే సందర్భాలలో ఇది కనిపిస్తుంది.

భయానకం నవరసాలలో ఒకటి; దీని స్థాయిభావం భయం. భయంకరమైన దృశ్యాలు, ప్రమాదాలు, భీతి కలిగించే సందర్భాలను వర్ణించే రచనలలో ఇది కనిపిస్తుంది.

రసం అంటే కావ్యాన్ని చదివినప్పుడు లేదా నాటకాన్ని చూసినప్పుడు సహృదయుడైన పాఠకునికి, ప్రేక్షకునికి కలిగే భావానుభూతి, ఆస్వాదన. రససిద్ధాంతంలో రసం ఒక స్థాయిభావం (స్థిరమైన మానవ భావం) నుంచి ఉద్భవిస్తుందని చెబుతారు.

రౌద్రం నవరసాలలో ఒకటి; దీని స్థాయిభావం క్రోధం, అంటే కోపం. అవమానం, అన్యాయం, శత్రుత్వం వంటి కారణాల వల్ల కలిగే ఆగ్రహాన్ని వర్ణించే సందర్భాలలో ఇది కనిపిస్తుంది.

వీరం నవరసాలలో ఒకటి; దీని స్థాయిభావం ఉత్సాహం, అంటే పట్టుదలతో కూడిన ధైర్యం, శక్తి. యుద్ధంలోనే కాక దానం, దయ, ధర్మం వంటి రంగాలలో కూడా చూపే ఘనమైన సాహసాన్ని వర్ణించే సందర్భాలలో ఇది కనిపిస్తుంది.

శాంతం సాధారణంగా తొమ్మిదవ రసంగా చెప్పే రసం; దీని స్థాయిభావాన్ని శమం (ప్రశాంతత) అనీ, కొన్ని గ్రంథాలలో నిర్వేదం (లోకంపై విరక్తి) అనీ చెబుతారు. భక్తి, వైరాగ్యం, ఆత్మజ్ఞానం వంటి అంశాలున్న సాహిత్యంలో ఇది కనిపిస్తుంది.

శృంగారం నవరసాలలో ఒకటి; దీని స్థాయిభావం రతి, అంటే ప్రేమ, అనురాగం. ప్రేమికుల అందాన్ని, ఆకర్షణను, కలయికను, ఎడబాటును వర్ణించే సాహిత్యంలో ఇది ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది.

హాస్యం నవరసాలలో ఒకటి; దీని స్థాయిభావం హాసం, అంటే నవ్వు, ఉల్లాసం. వింత వేషం, చమత్కారమైన మాట, హాస్యాస్పదమైన సన్నివేశం వంటివాటి వల్ల ఇది కలుగుతుంది.