తెలుగు సాహిత్యంTelugu Sahityam

రసం

Rasa (aesthetic sentiment)

రసం అంటే కావ్యాన్ని చదివినప్పుడు లేదా నాటకాన్ని చూసినప్పుడు సహృదయుడైన పాఠకునికి, ప్రేక్షకునికి కలిగే భావానుభూతి, ఆస్వాదన. రససిద్ధాంతంలో రసం ఒక స్థాయిభావం (స్థిరమైన మానవ భావం) నుంచి ఉద్భవిస్తుందని చెబుతారు.

Rasa is the aesthetic relish or emotional experience that a sensitive reader or spectator has on reading a poem or watching a play. In rasa theory it is said to arise from a sthayibhava, a permanent underlying human emotion.

నిర్వచనం Definition

రసం అనే మాటకు సామాన్యార్థం రుచి, సారం. కావ్యశాస్త్రంలో ఇది కావ్యం ద్వారా కలిగే భావానుభూతిని సూచిస్తుంది. సంప్రదాయంగా భరతునికి చెందినదిగా భావించే నాట్యశాస్త్ర సూత్రం ప్రకారం, విభావం, అనుభావం, సంచారిభావాల కలయిక వల్ల రసం నిష్పన్నమవుతుంది. విభావం అంటే భావం కలగడానికి కారణమైన పాత్రలు, పరిస్థితులు; అనుభావం అంటే ఆ భావాన్ని బయటకు చూపే చేష్టలు, ముఖకవళికలు, మాటలు; సంచారిభావాలు (వ్యభిచారిభావాలు) అంటే స్థిరమైన భావంతోపాటు వచ్చి పోయే తాత్కాలిక భావాలు. వీటన్నిటికీ ఆధారమైన స్థిరమైన భావమే స్థాయిభావం.

The everyday meaning of rasa is 'taste' or 'essence'. In poetics it denotes the emotional experience that a work creates. According to the formula traditionally attributed to Bharata's Natyashastra, rasa is realised through the combination of vibhava, anubhava and sancharibhava. Vibhavas are the characters and situations that cause an emotion; anubhavas are the gestures, expressions and words that show it outwardly; sancharibhavas (also called vyabhicharibhavas) are the passing, transitory feelings that come and go alongside it. The permanent emotion underlying all these is the sthayibhava.

ఉపయోగం Where it is used

రసం అనే భావన కావ్యాలను, నాటకాలను, నాట్యాన్ని, సంగీతాన్ని అర్థం చేసుకోడానికి వాడతారు. ఒక రచనలో సాధారణంగా ఒక రసం ప్రధానంగా ఉంటుందని, మిగిలినవి దానికి అనుబంధంగా వస్తాయని చెబుతారు. తెలుగులో నవరసాలు అనే మాట కావ్య, నాట్య సందర్భాలలోనే కాక, భావాల వైవిధ్యాన్ని చెప్పే వాడుక మాటగా కూడా ఉంది.

The idea of rasa is used to understand poems, plays, dance and music. A work is usually said to have one principal rasa, with others playing a supporting part. In Telugu the phrase navarasalu is also used in everyday speech for the range of human moods, apart from its use in literature and dance.

గమనికలు Notes

రసం ఎలా ఏర్పడుతుంది, ఎవరిలో ఎలా అనుభవమవుతుంది అనే విషయంలో సంప్రదాయంలో వేర్వేరు వ్యాఖ్యానాలు ఉన్నాయి; ఇక్కడ వాటిలోకి వెళ్లలేదు. సంచారిభావాలను సాధారణంగా ముప్పై మూడుగా లెక్కిస్తారు (సరిచూడాలి). రసాల సంఖ్య సంప్రదాయాన్ని బట్టి భిన్నంగా చెబుతారు; ప్రామాణికంగా ఉదహరించే పట్టిక నవరసాల పేజీలో ఉంది. ఉదాహరణలుగా కావ్యపంక్తులను ఇవ్వలేదు.

Traditions give different explanations of how rasa comes about and in whom it is experienced; these are not taken up here. The sancharibhavas are commonly counted as thirty-three (subject to verification). The number of rasas is given differently in different traditions; the standard list is on the page on the nine rasas. No lines from works are quoted as examples.

సంబంధిత భావనలు Related concepts