అవ్యయీభావ సమాసం

నిర్వచనం Definition

అవ్యయీభావ సమాసంలో పూర్వపదం అవ్యయం, అంటే లింగ-వచన-విభక్తులతో మారని పదం (యథా, ప్రతి, ఉప, అను వంటివి). ఆ పూర్వపదం సమాసంలో ప్రధానం; సమస్త పదం కూడా అవ్యయం లాగా, సాధారణంగా క్రియావిశేషణంగా పనిచేస్తుంది.

ఉదాహరణకు 'యథాశక్తి' = శక్తిని అనుసరించి. ఇక్కడ 'యథా' (అనుసరించి) అవ్యయం, 'శక్తి' ఉత్తరపదం.

In an avyayibhava compound the first member is an avyayam (indeclinable), a word that does not change for gender, number or case (such as yatha, prati, upa, anu). That first member is the main one, and the whole compound behaves like an indeclinable, usually as an adverb.

For example, yathashakti = shaktini anusarinchi, "according to one's ability". Here yatha ("according to") is the indeclinable and shakti ("ability") is the last member.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

గుర్తించే పద్ధతి: సమస్త పదంలో మొదటి భాగం అవ్యయమై, సమస్త పదం విభక్తి ప్రత్యయాలతో మారకుండా క్రియను విశేషించే రీతిలో వాడబడితే అది అవ్యయీభావం.

యథాశక్తి = శక్తిని అనుసరించి.

ప్రతిదినం = ప్రతి దినమునందును (ప్రతిరోజూ).

తెలుగు వ్యాకరణ పుస్తకాల్లో ఈ రకానికి సంస్కృత పదాలే ఎక్కువగా ఉదాహరణలుగా ఉంటాయి; ఇతర ఉదాహరణలు పాఠ్యపుస్తకాల్లో చూడండి (సరిచూడాలి).

How to recognise it: if the first part is an indeclinable, and the whole compound is used without changing for case endings, qualifying the action as an adverb, it is an avyayibhava.

yathashakti = shaktini anusarinchi, "according to ability".

pratidinam = prati dinamunandunu, "every day".

In Telugu grammar books the examples for this kind are mostly Sanskrit-origin words; look in standard textbooks for further examples (subject to verification).

గమనికలు Notes

ఈ రకం ఆరు రకాల్లో అత్యంత తక్కువగా కనిపిస్తుంది, తెలుగులో ముఖ్యంగా సంస్కృత పదాల సందర్భంలోనే. అవ్యయాల జాబితా, సమస్త పదం ఏ రూపంలో నిలుస్తుందన్న వివరాలు గ్రంథాన్ని బట్టి మారతాయి (సరిచూడాలి).

కొన్ని పదాలు అవ్యయీభావమా, బహువ్రీహి లేదా తత్పురుషమా అన్నది విగ్రహవాక్యాన్ని బట్టి మారవచ్చు; గ్రంథంలో ఇచ్చిన విశ్లేషణనే అనుసరించాలి.

Of the six kinds this is the least frequent, and in Telugu it appears mainly with Sanskrit-origin words. The list of indeclinables and the exact form the compound takes differ by book (subject to verification).

Whether a particular word is avyayibhava, bahuvrihi or tatpurusha can depend on the analysing phrase, so follow the analysis given in your textbook.