సమాస భేదాలు

నిర్వచనం Definition

సమాస భేదాలు అంటే సమాసాల రకాలు. పాఠశాల వ్యాకరణంలో సాధారణంగా ఆరు ప్రధాన రకాలు చెబుతారు: తత్పురుషం, కర్మధారయం, ద్విగువు, ద్వంద్వం, బహువ్రీహి, అవ్యయీభావం. తత్పురుషంలో ఉపరకాలు (విభక్తిని బట్టి) ఉన్నాయి.

ఒక సమస్త పదం ఏ రకమో నిర్ణయించే పనిని 'సమాసం పేరు చెప్పండి' అనే అభ్యాసంగా పాఠశాలల్లో ఇస్తారు.

Samasa bhedalu are the kinds of compound. School grammar usually names six main kinds: tatpurusha, karmadharaya, dvigu, dvandva, bahuvrihi and avyayibhava. Tatpurusha has subkinds named after the case.

Deciding which kind a given compound belongs to is a common school exercise, set as "name the samasa".

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

ఒక సమస్త పదం ఏ రకమో చెప్పడానికి ఈ దశలను అనుసరించవచ్చు:

1. సమస్త పదాన్ని పూర్వపదం, ఉత్తరపదంగా విడదీయండి.

2. విగ్రహవాక్యం రాయండి: పదాల మధ్య లోపించిన విభక్తిని లేదా "అయిన", "మరియు", "కలవాడు" వంటి మాటలను చేర్చండి.

3. అర్థం ఏ పదంలో ఉందో చూడండి.

పూర్వపదం సంఖ్య అయితే ద్విగువు. రెండు పదాలూ సమానమై "మరియు" అనే అర్థం ఇస్తే ద్వంద్వం. పూర్వపదం అవ్యయమైతే అవ్యయీభావం. ఒక పదం మరొకదాన్ని విశేషిస్తూ రెండూ ఒకే విభక్తిలో ఉంటే కర్మధారయం. ఉత్తరపదం ప్రధానమై, రెండింటి మధ్య విభక్తి సంబంధం ఉంటే తత్పురుషం. సమస్త పదం రెండింటికీ బయటి వ్యక్తిని లేదా వస్తువును సూచిస్తే బహువ్రీహి.

రాజభటుడు = రాజు యొక్క భటుడు: తత్పురుషం.

నల్లకాకి = నల్లని కాకి: కర్మధారయం.

సప్తస్వరాలు = ఏడు స్వరాలు: ద్విగువు.

అన్నదమ్ములు = అన్నయు తమ్ముడును: ద్వంద్వం.

నీలకంఠుడు = నల్లని కంఠము కలవాడు: బహువ్రీహి.

యథాశక్తి = శక్తిని అనుసరించి: అవ్యయీభావం.

To name the kind of a compound, these steps can be followed:

1. Split the compound into purvapadam (first member) and uttarapadam (last member).

2. Write the vigrahavakyam, restoring the missing case or words such as "ayina", "and" or "kalavadu" (one who has).

3. See where the main sense lies.

If the first member is a number, it is a dvigu. If the two are equal and the sense is "and", it is a dvandva. If the first member is an indeclinable, it is an avyayibhava. If one word describes the other and both are in the same case, it is a karmadharaya. If the last member is main and a case relation links the two, it is a tatpurusha. If the whole word points to a person or thing outside the two, it is a bahuvrihi.

rajabhatudu = raju yokka bhatudu: tatpurusha.

nallakaki = nallani kaki: karmadharaya.

saptasvaralu = edu svaralu: dvigu.

annadammulu = annayu tammudunu: dvandva.

nilakanthudu = nallani kanthamu kalavadu: bahuvrihi.

yathashakti = shaktini anusarinchi: avyayibhava.

గమనికలు Notes

రకాల సంఖ్య, పేర్లు, ఉపరకాలు గ్రంథాన్ని బట్టి మారతాయి; కొన్ని గ్రంథాలు ఇక్కడ చెప్పని రకాలను కూడా పేర్కొంటాయి (సరిచూడాలి). ఒక సమస్త పదాన్ని రెండు విధాలుగా విప్పగలిగితే రెండు రకాలుగా చెప్పే అవకాశం ఉంటుంది; పరీక్షల్లో పాఠ్యపుస్తకం ఇచ్చిన విశ్లేషణను అనుసరించడం మంచిది.

ఈ క్రమం ఒక సూచన మాత్రమే; ఇదే క్రమంలో చెప్పాలని నియమం లేదు.

The number, names and subkinds differ by book, and some books name kinds not listed here (subject to verification). A compound that can be opened up in two ways may be named as two kinds; in an examination it is best to follow the analysis given in the prescribed textbook.

The order of these steps is only a suggestion; it is not a fixed rule.