ద్విగు సమాసం

నిర్వచనం Definition

ద్విగు సమాసంలో పూర్వపదం సంఖ్యను చెప్పే పదం (ఒక, రెండు, మూడు, ... లేదా సంస్కృత రూపాలైన ద్వి, త్రి, చతుర్, పంచ, సప్త, నవ వంటివి). ఉత్తరపదం ఆ సంఖ్యకు సంబంధించిన వస్తువులను చెబుతుంది.

ఉదాహరణకు 'పంచభూతాలు' = ఐదు భూతాలు. పూర్వపదం 'పంచ' (ఐదు) సంఖ్య.

రెండు పదాలూ సంఖ్య-సంఖ్యేయం సంబంధంలో ఉంటాయి, అందువల్ల ఇది కర్మధారయానికి దగ్గరగా ఉంటుందని కొన్ని గ్రంథాలు చెబుతాయి.

In a dvigu compound the first member is a number word (ika, rendu, mudu ... or the Sanskrit forms such as dvi, tri, chatur, pancha, sapta, nava). The second member names the things that the number counts.

For example, panchabhutalu = aidu bhutalu, "five elements". The first member pancha is the number "five".

The two members stand in a counter-and-counted relation, so some books describe dvigu as close to karmadharaya.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

గుర్తించే పద్ధతి: సమస్త పదంలో మొదటి భాగం సంఖ్యను తెలిపేదా అని చూడండి. అయితే అది ద్విగువు.

త్రిలోకాలు = మూడు లోకాలు.

సప్తస్వరాలు = ఏడు స్వరాలు.

పంచభూతాలు = ఐదు భూతాలు.

జాగ్రత్త: పూర్వపదం సంఖ్య అయినా, సమస్త పదం వేరొక వ్యక్తిని లేదా వస్తువును సూచిస్తే (ఉదా. 'దశరథుడు' వంటి పేర్లు) అది సాధారణంగా బహువ్రీహి అవుతుంది, ద్విగువు కాదు.

How to recognise it: check whether the first part of the compound is a number word. If so, it is a dvigu.

trilokalu = mudu lokalu, "three worlds".

saptasvaralu = edu svaralu, "seven notes".

panchabhutalu = aidu bhutalu, "five elements".

Caution: even when the first member is a number, if the whole word points to some other person or thing, as in a name such as dasharathudu, it is usually a bahuvrihi and not a dvigu.

గమనికలు Notes

ద్విగువు ఎక్కడ ఉంచాలనేది గ్రంథాన్ని బట్టి మారుతుంది: కొన్ని గ్రంథాలు ఇతర ఐదు రకాలతో సమానంగా వేరే సమాసంగా చెబుతాయి, కొన్ని కర్మధారయ లేదా తత్పురుషంలో ఉపరకంగా చూస్తాయి (సరిచూడాలి).

కొన్ని గ్రంథాలు సమూహార్థాన్ని బట్టి ద్విగువులో ఉపరకాలను (సమాహార ద్విగువు వంటివి) చెబుతాయి. వాటి పేర్లు, నిర్వచనాలు గ్రంథాల్లో చూడాలి.

Where dvigu is placed differs by book: some give it as a separate compound on a par with the other five kinds, others treat it as a subkind of karmadharaya or tatpurusha (subject to verification).

Some books also name subkinds of dvigu according to a sense of grouping (such as samahara dvigu). Their names and definitions are in the standard grammar books.