విగ్రహవాక్యం

నిర్వచనం Definition

విగ్రహవాక్యం అంటే సమస్త పదాన్ని విప్పి, దాని అర్థాన్ని పదాలుగా, లోపించిన విభక్తి ప్రత్యయాలతో కలిపి చెప్పే వాక్యం లేదా పదబంధం. సమాసంలో కలిసిన పదాల్లో మొదటిదాన్ని పూర్వపదం, చివరిదాన్ని ఉత్తరపదం అంటారు; కలిసి ఏర్పడిన పదం సమస్త పదం.

ఉదాహరణకు 'రాజభటుడు' అనే సమస్త పదానికి విగ్రహవాక్యం 'రాజు యొక్క భటుడు'.

The vigrahavakyam is the phrase that opens up a compound and states its meaning in separate words, with the missing case endings restored. Of the words that joined, the first is called the purvapadam and the last the uttarapadam; the word they form together is the samasta padam.

For example, the vigrahavakyam of the compound rajabhatudu is "raju yokka bhatudu" (the king's soldier).

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

విగ్రహవాక్యం చూస్తే సమాసం రకం తెలుస్తుంది, ఎందుకంటే ప్రతి రకం విగ్రహవాక్యంలో ఒక ప్రత్యేక లక్షణం చూపుతుంది.

రాజభటుడు = రాజు యొక్క భటుడు: షష్ఠీ విభక్తి లోపించింది (తత్పురుషం).

నల్లకాకి = నల్లని కాకి: విశేషణం ముందు (కర్మధారయం).

అన్నదమ్ములు = అన్నయు తమ్ముడును: "మరియు" అర్థం (ద్వంద్వం).

చక్రపాణి = చక్రము పాణియందు కలవాడు: "కలవాడు" అనే ముగింపు (బహువ్రీహి).

ఒకే సమస్త పదానికి రెండు రకాల విగ్రహవాక్యాలు ఉండవచ్చు, అప్పుడు సమాసం పేరు కూడా మారుతుంది.

The vigrahavakyam shows the kind of compound, because each kind leaves its own mark in the phrase.

rajabhatudu = raju yokka bhatudu: the sixth case is missing (tatpurusha).

nallakaki = nallani kaki: the adjective comes first (karmadharaya).

annadammulu = annayu tammudunu: the sense "and" (dvandva).

chakrapani = chakramu paniyandu kalavadu: ends in "kalavadu" (bahuvrihi).

A single compound can sometimes have two different analysing phrases, and then the name of the compound changes too.

గమనికలు Notes

విగ్రహవాక్యం రాసే విధానం (ఉదా. 'యొక్క' వాడాలా, 'కు'తో చెప్పాలా) గ్రంథాన్ని బట్టి కొంత మారవచ్చు (సరిచూడాలి). పాఠ్యపుస్తకం చూపిన రూపాన్ని అనుసరించడం మంచిది.

The way of writing the vigrahavakyam (for instance whether to use "yokka" or a different case word) may differ somewhat by book (subject to verification). It is best to follow the form shown in your textbook.