వాక్య నిర్మాణం (కర్త, కర్మ, క్రియ)

నిర్వచనం Definition

వాక్యంలో పని చేసేవారిని కర్త అంటారు; ఆ పని దేనిపై జరుగుతుందో దాన్ని కర్మ అంటారు; జరిగే పనిని చెప్పే పదం క్రియ. తెలుగులో వాక్యం సాధారణంగా కర్త, కర్మ, క్రియ అనే క్రమంలో ఉంటుంది, క్రియ చివర వస్తుంది (ఈ చివరి క్రియను సమాపక క్రియ అంటారు).

The one who does the action in a sentence is the kartha (subject); what the action falls on is the karma (object); the word that tells the action is the kriya (verb). A Telugu sentence usually runs in the order kartha, karma, kriya, with the verb last (this final verb is the samapaka kriya).

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

రాముడు పండు తిన్నాడు.

కర్త: రాముడు. కర్మ: పండు. క్రియ: తిన్నాడు.

గుర్తించే పద్ధతి: ముందు క్రియను కనుక్కోండి (తిన్నాడు). 'ఎవరు తిన్నారు?' అని అడిగితే కర్త (రాముడు). 'దేన్ని తిన్నాడు?' అని అడిగితే కర్మ (పండు).

కర్మ లేని వాక్యాల్లో కర్త, క్రియ మాత్రమే ఉంటాయి: రాముడు నిద్రపోయాడు. (కర్మ లేని క్రియలను అకర్మక క్రియలు అంటారు.)

ఇంగ్లీషులో క్రమం కర్త, క్రియ, కర్మ (Rama ate a fruit); తెలుగులో క్రియ చివరకు వెళ్తుంది. నొక్కి చెప్పడానికి పదాల క్రమాన్ని మార్చవచ్చు, కానీ క్రియ చివరే ఉండడం సాధారణం.

ramudu pandu tinnadu. (Ramudu ate a fruit.)

Kartha: ramudu. Karma: pandu. Kriya: tinnadu.

How to recognise them: find the verb first (tinnadu). Ask "who ate?" for the kartha (ramudu) and "what did he eat?" for the karma (pandu).

Sentences with no object have only a kartha and a kriya: ramudu nidrapoyadu. (Verbs that take no object are called akarmaka kriyas.)

In English the order is subject, verb, object (Rama ate a fruit); in Telugu the verb goes to the end. Word order can be changed for emphasis, but the verb at the end is usual.

గమనికలు Notes

కొన్ని పుస్తకాలు వాక్యాన్ని ఉద్దేశ్యం (దేని గురించి చెబుతున్నామో), విధేయం (దాని గురించి చెప్పేది) అనే రెండు భాగాలుగా కూడా చెబుతాయి (సరిచూడాలి). ఇవి కాక వాక్యంలో విశేషణాలు, క్రియా విశేషణాలు, విభక్తి ప్రత్యయాలు ఉండవచ్చు; ఇక్కడ సరళమైన వాక్యాలనే చూపాం. ఇది పాఠ్యపుస్తక స్థాయి వివరణ.

Some books also divide a sentence into two parts, uddeshyam (what is spoken about) and vidheyam (what is said about it) (subject to verification). A sentence may also contain adjectives, adverbs and case endings; only simple sentences are shown here. This is a textbook-level account.