నఞ్ తత్పురుష సమాసం

నిర్వచనం Definition

నఞ్ తత్పురుషంలో పూర్వపదం 'అ' లేదా 'అన్' వంటి నిషేధార్థక ఉపసర్గ, అంటే 'కాని' అనే అర్థాన్ని ఇచ్చేది. ఉత్తరపదం ప్రధానం; సమస్త పదం ఆ ఉత్తరపదానికి వ్యతిరేకమైన అర్థాన్ని చెబుతుంది.

ఉదాహరణకు 'అసత్యం' = సత్యం కానిది.

'నఞ్' అనేది సంస్కృత వ్యాకరణంలో నిషేధార్థక పదానికి (న) సంప్రదాయ పేరు; తెలుగు వ్యాకరణ పుస్తకాల్లో ఈ పేరే వాడతారు (సరిచూడాలి).

In a nan tatpurusha the first member is a negating prefix such as a- or an-, giving the sense "not". The last member is the main one, and the compound names something opposite to it.

For example, asatyam = satyam kanidi, "that which is not truth".

"Nan" is the traditional name, in Sanskrit grammar, of the particle of negation, and Telugu grammar books use the same name.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

గుర్తించే పద్ధతి: సమస్త పదంలో మొదటి భాగం 'అ' లేదా 'అన్'గా ఉండి, విగ్రహవాక్యం "... కానిది / కానివాడు" అని వస్తే అది నఞ్ తత్పురుషం.

అసత్యం = సత్యం కానిది.

అధర్మం = ధర్మం కానిది.

అసాధ్యం = సాధ్యం కానిది.

పదం 'అ'తో మొదలైనా, ఆ 'అ' నిషేధం అర్థాన్ని ఇవ్వకపోతే (ఉదా. పదంలోనే భాగమైతే) అది నఞ్ తత్పురుషం కాదు.

How to recognise it: if the first part of the compound is a- or an-, and the analysing phrase comes out as "... kanidi / kanivadu" (that which is not ...), it is a nan tatpurusha.

asatyam = satyam kanidi, "not truth".

adharmam = dharmam kanidi, "that which is not dharma".

asadhyam = sadhyam kanidi, "that which is not possible".

A word that begins with a- is not a nan tatpurusha if that a- does not carry the sense of negation (for example when it is simply part of the word).

గమనికలు Notes

నఞ్ తత్పురుషాన్ని కొన్ని గ్రంథాలు తత్పురుష సమాసంలోనే ఒక ఉపరకంగా చెబుతాయి, కొన్ని వేరే రకంగా పేర్కొంటాయి (సరిచూడాలి). తర్వాతి పదం అచ్చుతో మొదలైతే 'అ' బదులు 'అన్' వస్తుందని కూడా గ్రంథాలు చెబుతాయి (ఉదా. అనర్థం); ఇది సంస్కృత పదాల విషయంలో వర్తిస్తుంది.

Some books treat the nan tatpurusha as a subkind within tatpurusha, others name it separately (subject to verification). Books also note that "an-" is used instead of "a-" when the next word begins with a vowel (for example anartham); this applies to Sanskrit-origin words.