సమానాధికరణ బహువ్రీహి సమాసం

నిర్వచనం Definition

ఇది బహువ్రీహి సమాసంలో ఒక ఉపరకం. 'సమానాధికరణ' అంటే ఒకే విభక్తిలో ఉండడం. ఇందులో విగ్రహవాక్యంలో పూర్వపదం, ఉత్తరపదం రెండూ ప్రథమా విభక్తిలో ఉంటాయి; రెండూ కలిసి 'కలవాడు' అనే మాటకు సంబంధించిన వస్తువును చెబుతాయి. సమస్త పదం మాత్రం బయటి వ్యక్తిని సూచిస్తుంది.

ఉదాహరణకు 'దీర్ఘబాహుడు' = పొడవైన బాహువులు కలవాడు. 'పొడవైన', 'బాహువులు' రెండూ ఒకే విభక్తిలో ఉన్నాయి.

This is a subkind of bahuvrihi. "Samanadhikarana" means standing in the same case. Here both members of the analysing phrase are in the first case, and together they name the thing that "the one who has" refers to. The compound itself points to a person outside the words.

For example, dirghabahudu = podavaina bahuvulu kalavadu, "one with long arms". "Podavaina" and "bahuvulu" stand in the same case.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

గుర్తించే పద్ధతి: విగ్రహవాక్యంలో రెండు పదాలనూ ప్రథమలోనే ('... అయిన ... కలవాడు') చెప్పగలిగితే అది సమానాధికరణ బహువ్రీహి.

దీర్ఘబాహుడు = పొడవైన బాహువులు కలవాడు.

నీలకంఠుడు = నల్లని కంఠము కలవాడు.

రెండు పదాల మధ్య విశేషణ-విశేష్య సంబంధం ఉండడం గమనించవచ్చు (పొడవైన - బాహువులు; నల్లని - కంఠము). అందుకే ఈ రకంలో పూర్వపదం తరచు విశేషణంగా ఉంటుంది.

How to recognise it: if both words of the analysing phrase can be given in the first case ("...aina ... kalavadu"), it is a samanadhikarana bahuvrihi.

dirghabahudu = podavaina bahuvulu kalavadu, "one with long arms".

nilakanthudu = nallani kanthamu kalavadu, "one with a dark throat".

Note that the two words stand in an adjective-and-noun relation (podavaina - bahuvulu; nallani - kanthamu). That is why the first member is often an adjective in this kind.

గమనికలు Notes

ఈ రకానికి వ్యతిరేకంగా, విగ్రహవాక్యంలో రెండు పదాలు వేరు వేరు విభక్తుల్లో ఉండే రకం వ్యధికరణ బహువ్రీహి (చక్రపాణి). బహువ్రీహిలో ఉపరకాల పేర్లు, విభజన గ్రంథాన్ని బట్టి మారతాయి (సరిచూడాలి). 'నీలకంఠుడు' వంటి పదం కర్మధారయం కూడా కావచ్చు, అర్థాన్ని చూసి నిర్ణయించాలి (బహువ్రీహి, కర్మధారయ పేజీలు చూడండి).

The opposite kind, in which the two words of the analysing phrase stand in different cases, is the vyadhikarana bahuvrihi (chakrapani). The names and the division of the subkinds of bahuvrihi differ by book (subject to verification). A word such as nilakanthudu may also be a karmadharaya; decide by the meaning (see the pages on bahuvrihi and karmadharaya).