సంధి విడదీయడం, కలపడం

నిర్వచనం Definition

సంధిలో రెండు పదాలు కలుస్తాయి. మొదటి పదాన్ని పూర్వపదం అని, రెండవ పదాన్ని పరపదం అని అంటారు. పాఠశాలల్లో ఇచ్చే 'సంధి విడదీయండి' అభ్యాసంలో కలిసిపోయిన పదాన్ని పూర్వపదం + పరపదంగా రాయాలి; 'సంధి కలపండి' అభ్యాసంలో పూర్వపదం, పరపదం ఇచ్చి కలిసిన రూపాన్ని రాయాలి. ఏ సంధో పేరు కూడా చెప్పమని అడగవచ్చు.

In a sandhi two words meet. The first is called the purvapadam and the second the parapadam. In the school exercise "split the sandhi" the joined word is written as purvapadam + parapadam; in "join the sandhi" the two are given and the joined form is to be written. The name of the sandhi may also be asked for.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

విడదీయడానికి ఒక పద్ధతి (ఈ పేజీ సూచించే సహాయం మాత్రమే, పుస్తకంలోని నియమం కాదు):

1. పదంలో అచ్చు మారినట్లు కనిపించే చోటును వెతకండి.

2. ఆ చోటుకు ముందున్న భాగం పూర్వపదం, తరువాతి భాగం పరపదం అని ఊహించండి.

3. లోపించిన లేదా మారిన అచ్చును తిరిగి చేర్చి రెండు పదాలూ అర్థవంతంగా ఉన్నాయో చూడండి.

4. ఆ మార్పు ఏ సంధి నియమానికి సరిపోతుందో సరిచూడండి.

ఉదాహరణలు:

విద్యార్థి = విద్య + అర్థి (సవర్ణదీర్ఘ సంధి)

రాజేంద్రుడు = రాజ + ఇంద్రుడు (గుణ సంధి)

ఏమంటివి = ఏమి + అంటివి (ఇత్వ సంధి)

కలపడానికి: పూర్వపదం, పరపదం ఇచ్చినప్పుడు, ముందు సంధి నియమం వర్తిస్తుందో చూసి, నియమం చెప్పిన మార్పు (లోపం, దీర్ఘం, ఆదేశం, ఆగమం) చేసి పదాన్ని కలిపి రాయండి. ఉదాహరణకు రాజ + ఇంద్రుడు: అ, ఇ కలిసి ఏ అవుతాయి కాబట్టి రాజేంద్రుడు.

A method for splitting (a help suggested by this page, not a rule from a book):

1. Look for the place in the word where a vowel appears to have changed.

2. Take the part before that place as the purvapadam and the part after it as the parapadam.

3. Put back the vowel that was lost or changed, and check that both words make sense.

4. Check which sandhi rule fits that change.

Examples:

vidyarthi = vidya + arthi (savarnadirgha sandhi)

rajendrudu = raja + indrudu (guna sandhi)

emantivi = emi + antivi (itva sandhi)

For joining: when the purvapadam and parapadam are given, first see whether a sandhi rule applies, then make the change the rule names (loss, lengthening, replacement or insertion) and write the word as one. For example raja + indrudu: a and i merge into e, so rajendrudu.

గమనికలు Notes

ఒక్కోసారి ఒక కలిసిన రూపాన్ని ఒకటి కంటే ఎక్కువ విధాలుగా విడదీయవచ్చు. ఉదాహరణకు విద్యార్థిలోని దీర్ఘం అ + అ నుంచి కూడా, ఆ + అ నుంచి కూడా రావచ్చు; అర్థాన్ని బట్టి సరైన విడదీతను ఎంచుకోవాలి. తెలుగు పదాల్లో సంధి వికల్పం కావడం వల్ల కలపకుండా కూడా రాయవచ్చు.

సంధుల పేర్లు, నియమాలు చెప్పే తీరు గ్రంథాన్ని బట్టి మారతాయి; పరీక్షల్లో పాఠ్యపుస్తకం నియమాన్ని అనుసరించడం మంచిది.

A joined form can sometimes be split in more than one way. For example the long vowel in vidyarthi can come from a + a or from aa + a; the right split is chosen by the meaning. Because sandhi in Telugu words is often optional, the two words may also be written without joining.

The names of the sandhis and the way the rules are worded differ by book; in examinations it is best to follow the prescribed textbook.