సవర్ణదీర్ఘసంధి

నిర్వచనం Definition

సవర్ణదీర్ఘసంధి సంస్కృత సంధుల్లో ఒకటి, తెలుగులో సంస్కృత పదాల మధ్య కనిపిస్తుంది. 'సవర్ణం' అంటే ఒకే రకానికి చెందిన (స్థానం, ప్రయత్నం ఒకటే అయిన) అచ్చు; అ-ఆ ఒక జత, ఇ-ఈ ఒక జత, ఉ-ఊ ఒక జత. పూర్వపదం చివరి అచ్చు, పరపదం మొదటి అచ్చు ఇలా ఒకే జతకు చెందినప్పుడు, ఆ రెండూ కలిసి అదే జతలోని దీర్ఘాచ్చు అవుతాయి.

Savarnadirgha sandhi is one of the Sanskrit sandhis, and appears in Telugu between Sanskrit words. "Savarna" means a vowel of the same kind (the same place of articulation): a and aa form one pair, i and ii another, u and uu another. When the final vowel of the first word and the initial vowel of the second belong to the same pair, the two merge into the long vowel of that pair.

నియమం, ఉదాహరణలు Rule and examples

నియమం (పాఠ్యపుస్తక రూపంలో): అ, ఇ, ఉ లకు (హ్రస్వాలు లేదా దీర్ఘాలు) సవర్ణాచ్చు పరమైతే ఆ రెండూ కలిసి దీర్ఘం అవుతుంది: అ/ఆ + అ/ఆ = ఆ; ఇ/ఈ + ఇ/ఈ = ఈ; ఉ/ఊ + ఉ/ఊ = ఊ.

ఉదాహరణలు:

విద్య + అర్థి = విద్యార్థి

కవి + ఇంద్రుడు = కవీంద్రుడు

భాను + ఉదయం = భానూదయం

మహా + ఆత్మ = మహాత్మ

The rule, in textbook form: when a vowel of the same pair follows a, i or u (short or long), the two merge into the long vowel: a/aa + a/aa = aa; i/ii + i/ii = ii; u/uu + u/uu = uu.

Examples:

vidya + arthi = vidyarthi

kavi + indrudu = kavindrudu

bhanu + udayam = bhanudayam

maha + atma = mahatma

గమనికలు Notes

ఋకారం, ఌకారం గురించిన నియమాలు సంస్కృత వ్యాకరణంలో ఉన్నాయి; ఇక్కడ తెలుగులో ఎక్కువగా కనిపించే అ, ఇ, ఉ జతలను మాత్రమే ఇచ్చాం.

సంస్కృత పదాలు తెలుగు వాక్యంలో వాడేటప్పుడు ఈ సంధి జరిగిన రూపంలోనే ఉంటాయి (విద్యార్థి, మహాత్మ వంటివి). పేరు, నియమం గ్రంథాన్ని బట్టి కొద్దిగా మారవచ్చు.

Sanskrit grammar also has rules for the vowels ri and li; only the a, i and u pairs, which are the most common in Telugu, are given here.

When Sanskrit words are used in Telugu they are usually already in the joined form (vidyarthi, mahatma and the like). The name and the wording of the rule may vary slightly from book to book.