యణాదేశసంధి

నిర్వచనం Definition

యణాదేశసంధి సంస్కృత సంధుల్లో ఒకటి. 'యణ్' అంటే య, వ, ర, ల అనే అంతఃస్థాలు; 'ఆదేశం' అంటే మరొక వర్ణం స్థానంలో వచ్చేది. పూర్వపదం చివరి ఇ/ఈ, ఉ/ఊ, ఋ అచ్చు, తరువాతి పదం మొదటి అచ్చుతో కలిసే చోట, ఆ అచ్చు స్థానంలో అంతఃస్థం (య, వ, ర) వచ్చి, తరువాతి అచ్చుతో కలుస్తుంది.

Yanadesa sandhi is one of the Sanskrit sandhis. "Yan" refers to the semivowels ya, va, ra and la, and "adesa" means what comes in place of another sound. Where the final i/ii, u/uu or ri of the first word meets a different vowel at the start of the next word, a semivowel (ya, va, ra) takes the place of that vowel and joins the next vowel.

నియమం, ఉదాహరణలు Rule and examples

నియమం (పాఠ్యపుస్తక రూపంలో): ఇ/ఈ + భిన్నాచ్చు = య్ + ఆ అచ్చు; ఉ/ఊ + భిన్నాచ్చు = వ్ + ఆ అచ్చు; ఋ + భిన్నాచ్చు = ర్ + ఆ అచ్చు.

ఉదాహరణలు:

అతి + అంతం = అత్యంతం

ప్రతి + ఏకం = ప్రత్యేకం

సు + ఆగతం = స్వాగతం

అను + ఏషణ = అన్వేషణ

The rule, in textbook form: i/ii + a different vowel = y + that vowel; u/uu + a different vowel = v + that vowel; ri + a different vowel = r + that vowel.

Examples:

ati + antam = atyantam

prati + ekam = pratyekam

su + agatam = svagatam

anu + eshana = anveshana

గమనికలు Notes

ఇ/ఈ, ఉ/ఊ లకు సవర్ణాచ్చు పరమైతే సవర్ణదీర్ఘసంధి జరుగుతుంది; యణాదేశం వేరే అచ్చు పరమైనప్పుడు జరుగుతుంది.

ఋకారం, ఌకారం గురించిన వివరాలు, మినహాయింపులు ఇక్కడ చేర్చలేదు. పేరు, నియమం చెప్పే తీరు గ్రంథాన్ని బట్టి కొద్దిగా మారవచ్చు.

When a vowel of the same pair follows i/ii or u/uu, savarnadirgha sandhi takes place; yanadesa takes place when a different vowel follows.

Details about ri and li, and exceptions, are not included here. The name and the wording of the rule may vary slightly by book.