గుణసంధి

నిర్వచనం Definition

గుణసంధి సంస్కృత సంధుల్లో ఒకటి. పూర్వపదం చివర అ లేదా ఆ ఉండి, పరపదం ఇ/ఈ, ఉ/ఊ లేదా ఋ తో మొదలైతే, ఆ రెండు అచ్చులూ కలిసి ఒకే 'గుణ' అచ్చు అవుతాయి. సంస్కృత వ్యాకరణంలో ఏ, ఓ, అర్ లను గుణ స్వరాలు అంటారు.

Guna sandhi is one of the Sanskrit sandhis. When the first word ends in a or aa and the second begins with i/ii, u/uu or ri, the two vowels merge into a single "guna" vowel. In Sanskrit grammar e, o and ar are called the guna vowels.

నియమం, ఉదాహరణలు Rule and examples

నియమం (పాఠ్యపుస్తక రూపంలో): అ/ఆ + ఇ/ఈ = ఏ; అ/ఆ + ఉ/ఊ = ఓ; అ/ఆ + ఋ = అర్.

ఉదాహరణలు:

రాజ + ఇంద్రుడు = రాజేంద్రుడు

మహా + ఈశ్వరుడు = మహేశ్వరుడు

సూర్య + ఉదయం = సూర్యోదయం

మహా + ఋషి = మహర్షి

The rule, in textbook form: a/aa + i/ii = e; a/aa + u/uu = o; a/aa + ri = ar.

Examples:

raja + indrudu = rajendrudu

maha + ishvarudu = maheshvarudu

surya + udayam = suryodayam

maha + rishi = maharshi

గమనికలు Notes

ఇక్కడ ఏ, ఓ దీర్ఘాలు; సంస్కృతంలో ఇవి ఎప్పుడూ దీర్ఘాలే. తెలుగులో కూడా అలాగే రాస్తారు.

పేరు, నియమం చెప్పే తీరు గ్రంథాన్ని బట్టి కొద్దిగా మారవచ్చు. కొన్ని పదాల్లో ఈ సంధి ఎందుకు జరగదో అనే మినహాయింపులు సంస్కృత వ్యాకరణంలో ఉంటాయి; ఇక్కడ అవి చేర్చలేదు.

The e and o here are long vowels; in Sanskrit they are always long, and Telugu writes them so.

The name and the wording of the rule may vary slightly by book. Sanskrit grammar also has exceptions where this sandhi does not occur; they are not included here.