శార్దూల విక్రీడితం

నిర్వచనం Definition

శార్దూల విక్రీడితం వృత్త కుటుంబానికి చెందిన ఛందస్సు. పద్యానికి నాలుగు పాదాలు; ప్రతి పాదంలో 19 అక్షరాలు. గణాల వరుస: మ, స, జ, స, త, త అనే ఆరు మూడక్షరాల గణాలు, తరువాత ఒక గురువు (గ). యతి స్థానం పదమూడవ అక్షరం; ప్రాస నియమం ఉంది.

శార్దూలం అంటే పులి లేదా సింహం వంటి బలమైన జంతువు, విక్రీడితం అంటే క్రీడ; పేరుకు "శార్దూలం ఆడుకోవడం" అని అర్థం చెప్పవచ్చు. ఇదే పేరుతో, ఇదే రూపంతో సంస్కృత ఛందస్సులోనూ ఒక వృత్తం ఉంది.

Sardulavikriditam is a metre of the vrutta family. A verse has four lines of 19 syllables each. The gana sequence is the six three-syllable ganas ma, sa, ja, sa, ta, ta, followed by a single guru (ga). The yati place is the 13th syllable, and the prasa rule applies.

Sardula is a powerful big cat (tiger or lion) and vikriditam means play, so the name can be read as "the sport of the sardula". A metre with the same name and pattern also exists in Sanskrit prosody.

ఉపయోగం Where it is used

ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూల విక్రీడితం, మత్తేభ విక్రీడితం అనే నాలుగు వృత్తాలు తెలుగు కావ్య, ప్రబంధ కవిత్వంలో ఎక్కువగా కనిపించేవి. శార్దూల విక్రీడితాన్ని కవులు ఎక్కువగా గంభీరమైన స్తుతులకు, వర్ణనలకు, పద్య నాటకాల సంభాషణలకు ఎంచుకుంటారు.

The four vruttas utpalamala, champakamala, sardulavikriditam and mattebhavikriditam are the ones most often seen in Telugu kavya and prabandha poetry. Poets mostly choose sardulavikriditam for grand praise, descriptions and the speeches of verse plays.

గమనికలు Notes

ఇక్కడ ఇచ్చిన అక్షరాల సంఖ్య, గణాల వరుస, యతి స్థానం ప్రామాణిక ఛందశ్శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకాలలో సాధారణంగా కనిపించేవి; ఉపయోగించే ముందు పాఠ్యపుస్తకంతో సరిచూడండి (సరిచూడాలి). ఏ కవి ఏ వృత్తాన్ని ఎంత తరచు వాడారు వంటి వివరాలు ఇక్కడ చెప్పలేదు.

The syllable count, gana sequence and yati place given here are those usually found in standard prosody textbooks; check them against a textbook before relying on them (subject to verification). Details such as how often a particular poet used the metre are not given here.