తెలుగు సాహిత్యంTelugu Sahityam

సీసం

Seesam

సీసం ఒక జాతి ఛందస్సు. నాలుగు పొడవైన పాదాల తరువాత, తేటగీతి లేదా ఆటవెలది లయలో ఉన్న చిన్న చివరి భాగం వచ్చి కలిసి ఒక పద్యంగా ఉంటుంది. ఇది సూర్య, ఇంద్ర గణాలతో ఏర్పడుతుంది.

Seesam is a jati metre. A seesam verse has four long lines, followed by a short closing part in the rhythm of tetageeti or ataveladi, and the whole counts as one verse. It is built from surya and indra ganas.

నిర్వచనం Definition

సీసం జాతి ఛందస్సులలో ఒకటి: అక్షరాల ఖచ్చితమైన వరుసను కాక సూర్య, ఇంద్ర గణాల సంఖ్యను, అమరికను బట్టి నిర్వచించబడుతుంది. సీస పద్యంలో పొడవైన నాలుగు పాదాలు ఉంటాయి. ఆ తరువాత తేటగీతి లేదా ఆటవెలది లయలో ఒక చిన్న భాగం వస్తుంది (దీనిని సంప్రదాయంగా ఎత్తుగీతి అంటారు; సరిచూడాలి). ఈ రెండూ కలిసి ఒకే పద్యమవుతాయి. గణాల సంఖ్య, యతి స్థానాల పూర్తి వివరాలు ప్రామాణిక ఛందశ్శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకాలలో ఉన్నాయి.

Seesam is one of the jati metres: it is defined by the number and arrangement of surya and indra ganas rather than by an exact sequence of syllables. A seesam verse has four long lines, followed by a shorter closing part in the rhythm of tetageeti or ataveladi (traditionally called the egurugeeti, subject to verification). The two together make one verse. The full details of gana counts and yati places are given in standard prosody textbooks.

ఉపయోగం Where it is used

సీస పద్యం తెలుగు కావ్య, ప్రబంధ కవిత్వంలో విరివిగా వాడబడే రూపం. దీని పొడవైన పాదాల వల్ల వర్ణనలకు, స్తుతులకు, దీర్ఘమైన భావ ప్రకటనకు ఇది ఎక్కువగా అనువుగా ఉంటుందని సాధారణంగా చెబుతారు (సరిచూడాలి).

The seesam verse is widely used in Telugu kavya and prabandha poetry. Its long lines are generally said to suit descriptions, praise and extended expression of feeling (subject to verification).

గమనికలు Notes

సీసం పద్యాన్ని కొన్ని పాఠ్యపుస్తకాలు ఉపజాతులలో లెక్కిస్తాయి; ఇక్కడ జాతి ఛందస్సుగా చెప్పాం (వృత్తాలు – జాతులు పేజీ చూడండి). ఒక్కో పాదంలో ఎన్ని గణాలు, యతి ఎక్కడ, ప్రాస నియమం ఉందా వంటి వివరాలు ఇక్కడ చెప్పలేదు. అవి ప్రామాణిక ఛందశ్శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకాలలో చూడాలి.

Some textbooks count seesam among the upajatulu; this site refers to it as a jati metre (see the page on vruttalu and jatulu). Details such as how many ganas each line has, where the yati falls and whether prasa is compulsory are not given here; see standard prosody textbooks.

సంబంధిత భావనలు Related concepts