తెలుగు సాహిత్యంTelugu Sahityam

సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

Sambhavana-purvapada karmadharaya (compound with a naming first member)

సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయం అంటే పూర్వపదం ఒక పేరును తెలిపి, ఉత్తరపదం ఆ పేరు గల వస్తువు జాతిని చెప్పే కర్మధారయ సమాసం. విగ్రహవాక్యంలో "అనే పేరు గల" వంటి మాటలు వస్తాయి (సరిచూడాలి).

A sambhavana-purvapada karmadharaya is, in the usual textbook account, a karmadharaya compound whose first member gives a name and whose last member names the kind of thing that bears it. The analysing phrase uses words like "ane peru gala" (called) (subject to verification).

నిర్వచనం Definition

ఇది కర్మధారయ సమాసంలో ఒక ఉపరకం. పాఠ్యపుస్తకాల్లో సాధారణంగా ఇలా చెబుతారు: పూర్వపదం ఒక పేరు (సంజ్ఞ), ఉత్తరపదం ఆ పేరు గల వస్తువు ఏ జాతికి చెందినదో చెప్పే పదం. రెండూ ఒకే వస్తువును సూచిస్తాయి (సరిచూడాలి).

ఉదాహరణకు 'గంగానది' = గంగ అనే పేరు గల నది. 'గంగ' పేరు; 'నది' ఆ పేరు గల వస్తువు జాతి.

This is a subkind of karmadharaya. Textbooks usually describe it as follows: the first member is a name (a samjna) and the last member is the word for the kind of thing that bears the name. Both point to one and the same thing (subject to verification).

For example, ganganadi = ganga ane peru gala nadi, "the river called Ganga". "Ganga" is the name and "nadi" (river) is the kind of thing it names.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

గుర్తించే పద్ధతి: సమస్త పదాన్ని విప్పేటప్పుడు రెండు పదాల మధ్య 'అనే పేరు గల' చేర్చి చదవండి. మొదటి పదం పేరై, రెండవది ఆ పేరు గల వస్తువు జాతిని చెబితే అది ఈ రకం.

గంగానది = గంగ అనే పేరు గల నది.

కృష్ణానది = కృష్ణ అనే పేరు గల నది.

ఇక్కడ రెండు పదాల మధ్య 'యొక్క' వంటి విభక్తి సంబంధం లేదు; రెండూ ఒకే వస్తువును చెబుతాయి. అందుకే ఇది తత్పురుషం కాదు, కర్మధారయం.

How to recognise it: when opening the compound up, put "ane peru gala" between the two words. If the first word is a name and the second says the kind of thing bearing that name, it is of this kind.

ganganadi = ganga ane peru gala nadi, "the river called Ganga".

krishnanadi = krishna ane peru gala nadi, "the river called Krishna".

There is no case relation such as "yokka" between the two words; both name one thing. That is why this is a karmadharaya and not a tatpurusha.

గమనికలు Notes

'సంభావన' అనే పదానికి వ్యాకరణంలో ఉన్న అర్థం, ఈ ఉపరకానికి గ్రంథాలు ఇచ్చే నిర్వచనం, ఉదాహరణలు పుస్తకాన్ని బట్టి మారతాయి (సరిచూడాలి). కర్మధారయంలో ఉపరకాల పేర్లు, సంఖ్య కూడా గ్రంథాన్ని బట్టి మారతాయి.

The grammatical sense of the word "sambhavana", and the definition and examples that books give for this subkind, differ by book (subject to verification). The names and number of karmadharaya subkinds also differ by book.

సంబంధిత భావనలు Related concepts