ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

నిర్వచనం Definition

ఇది కర్మధారయ సమాసంలో ఒక ఉపరకం, పోలికతో కూడినది. ఉపమానం అంటే పోలికకు ఆధారమైనది (చంద్రుడు), ఉపమేయం అంటే పోల్చబడేది (ముఖం). ఈ రకంలో ఉపమానం మొదట, ఉపమేయం చివర వస్తాయి.

ఉదాహరణకు 'చంద్రవదనం' = చంద్రుని వంటి వదనం. ఇక్కడ 'చంద్రుడు' ఉపమానం, 'వదనం' (ముఖం) ఉపమేయం.

This is a subkind of karmadharaya that involves a comparison. The upamanam is the standard of comparison (the moon) and the upameyam is the thing compared (the face). In this kind the upamanam stands first and the upameyam last.

For example, chandravadanam = chandruni vanti vadanam, "a face like the moon". Here the moon is the upamanam and vadanam (face) is the upameyam.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

గుర్తించే పద్ధతి: సమస్త పదాన్ని విప్పి, రెండు పదాల మధ్య 'వంటి' చేర్చి చదవండి. మొదటి పదం పోలికకు ఆధారమై, రెండవది పోల్చబడేదైతే అది ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయం.

చంద్రవదనం = చంద్రుని వంటి వదనం.

కమలనేత్రం = కమలము వంటి నేత్రం.

ఉపమానం చివర వచ్చే రకం (ఉపమాన ఉత్తరపద కర్మధారయం) వేరే పేజీలో ఉంది. పోలికను అలంకారంగా చదివే విధానం కావ్యశాస్త్రంలో 'ఉపమ' పేజీలో ఉంది.

How to recognise it: open the compound up and put "vanti" between the two words. If the first word is what the comparison is made with and the second is what is compared, it is an upamana-purvapada karmadharaya.

chandravadanam = chandruni vanti vadanam, "a face like the moon".

kamalanetram = kamalamu vanti netram, "an eye like a lotus".

The kind in which the upamanam comes last (the upamana-uttarapada karmadharaya) has its own page. The comparison as a figure of speech is treated on the page "Upama" in poetics.

గమనికలు Notes

ఇవే పదాలను ఒక వ్యక్తికి పేరుగా లేదా విశేషణంగా వాడితే (ఉదా. 'కమలనేత్రుడు' = కమలము వంటి నేత్రములు కలవాడు) అర్థం బయటి వ్యక్తిని సూచిస్తుంది కాబట్టి అవి బహువ్రీహి అవుతాయి; అర్థాన్ని చూసి నిర్ణయించాలి. ఉపరకాల పేర్లు, నిర్వచనాలు గ్రంథాన్ని బట్టి మారతాయి (సరిచూడాలి).

When the same words are used as a name or epithet for a person (for example kamalanetrudu, "one with eyes like lotuses"), the meaning points to a person outside the words, so they become a bahuvrihi; decide by the meaning. The names and definitions of the subkinds differ by book (subject to verification).