సమాసాల్లో ప్రధాన పదం

నిర్వచనం Definition

సమాసంలో ఏ పదం అర్థంలో ప్రధానంగా ఉంటుందో దాన్ని పదప్రాధాన్యం అంటారు. సంప్రదాయంగా సమాసాలను ఈ ప్రాధాన్యాన్ని బట్టి గుర్తిస్తారు: పూర్వపద ప్రధానం, ఉత్తరపద ప్రధానం, ఉభయపద ప్రధానం, అన్యపద ప్రధానం.

The member that carries the main sense of a compound is its main member. Compounds have traditionally been recognised by this: the first member main, the last member main, both main, or a meaning outside the words main.

గుర్తించడం, ఉదాహరణలు Recognising it, examples

పూర్వపద ప్రధానం: అవ్యయీభావ సమాసం. యథాశక్తి = శక్తిని అనుసరించి.

ఉత్తరపద ప్రధానం: తత్పురుష సమాసం (రాజభటుడు = రాజు యొక్క భటుడు: భటుడే ప్రధానం). కర్మధారయం (నల్లకాకి: కాకి ప్రధానం), ద్విగువు (సప్తస్వరాలు: స్వరాలు ప్రధానం) కూడా ఉత్తరపద ప్రధానమే.

ఉభయపద ప్రధానం: ద్వంద్వ సమాసం. అన్నదమ్ములు = అన్నయు తమ్ముడును: ఇద్దరూ ప్రధానం.

అన్యపద ప్రధానం: బహువ్రీహి సమాసం. నీలకంఠుడు = నల్లని కంఠము కలవాడు: అర్థం కంఠం కాదు, ఆ కంఠం గల వ్యక్తి.

First member main: the avyayibhava samasam. yathashakti = shaktini anusarinchi.

Last member main: the tatpurusha samasam (rajabhatudu = raju yokka bhatudu; the bhatudu is the main one). The karmadharaya (nallakaki; the kaki is main) and the dvigu (saptasvaralu; the svaralu are main) also have the last member main.

Both main: the dvandva samasam. annadammulu = annayu tammudunu: both are main.

A meaning outside the words main: the bahuvrihi samasam. nilakanthudu = nallani kanthamu kalavadu: the meaning is not the throat but the person who has that throat.

గమనికలు Notes

ఈ సూత్రం సమాసాల రకాలను గుర్తించడానికి ఒక సహాయం మాత్రమే. కర్మధారయం, ద్విగువులను కొన్ని గ్రంథాలు తత్పురుషంలోని ఉపరకాలుగా చెబుతాయి, కొన్ని వేరు రకాలుగా చెబుతాయి (సరిచూడాలి). ఒక సమస్త పదాన్ని రెండు విధాలుగా విప్పగలిగితే ప్రాధాన్యం కూడా మారవచ్చు; పాఠ్యపుస్తకం ఇచ్చిన విగ్రహవాక్యాన్ని అనుసరించండి.

This is only a help for recognising the kinds of compound. Some books treat the karmadharaya and dvigu as subkinds of tatpurusha and others as separate kinds (subject to verification). If a compound can be opened up in two ways, the main member can change as well; follow the analysing phrase given in the prescribed textbook.