ఇతివృత్తాలు, భావప్రపంచంThemes

ఆధ్యాత్మిక సాహిత్యం అంటే ఆత్మజ్ఞానం, అంతరంగ సాధన, ముక్తి వంటి విషయాలను చెప్పే రచనలు. భక్తి, తాత్విక సాహిత్యాలతో దీనికి అతివ్యాప్తి ఉంది.

జాతీయ సాహిత్యం అనే పదాన్ని సాధారణంగా దేశభక్తిని, స్వాతంత్ర్యోద్యమ స్ఫూర్తిని వ్యక్తం చేసే రచనలను సూచించడానికి వాడతారు. ఈ పదం పరిధి ఖచ్చితంగా నిర్ణయం కాలేదు (సరిచూడాలి).

తాత్విక సాహిత్యం అంటే జీవితం, ఆత్మ, లోకం, సత్యం వంటి మౌలిక ప్రశ్నల గురించి ఆలోచించే రచనలు. కవిత్వంలోనూ వచనంలోనూ ఇది ఒక ఇతివృత్తంగా కనిపిస్తుంది.

నీతి సాహిత్యం అంటే మంచి నడవడి, లోకవ్యవహారం గురించి బోధించే రచనలు. శతకాలు, కథలు, సూక్తులు ఈ ఇతివృత్తాన్ని చెప్పే సాధారణ రూపాలు.

ప్రకృతి సాహిత్యం అంటే ప్రకృతి వర్ణన లేదా ప్రకృతితో మనిషికి ఉన్న అనుబంధం ప్రధానంగా ఉన్న రచనలు. ప్రాచీన కావ్యాల వర్ణనల నుంచి ఆధునిక కవిత్వం వరకు ఈ ఇతివృత్తం కనిపిస్తుంది.

భక్తి సాహిత్యం అంటే దైవం పట్ల భక్తిని ప్రధాన ఇతివృత్తంగా చేసుకున్న రచనలు. కీర్తనలు, శతకాలు, పురాణాల తెలుగు రచనల్లో ఈ ఇతివృత్తం కనిపిస్తుంది.

భావ సాహిత్యం అనే మాటను అనుభూతి ప్రధానంగా ఉన్న రచనలను సూచించడానికి వాడతారు. ఈ పదాన్ని ఒకటికి మించిన అర్థాల్లో వాడతారు కాబట్టి ఇది సంపాదకీయ దృష్టి మాత్రమే (సరిచూడాలి).

మనస్తత్వ సాహిత్యం అంటే పాత్రల అంతరంగాన్ని, మనసులోని సంఘర్షణలను లోతుగా చిత్రించే రచనలు. ముఖ్యంగా నవలల్లో, కథల్లో ఈ ధోరణి కనిపిస్తుంది.

మానవతావాద సాహిత్యం అంటే మనిషి గౌరవం, కరుణ, సమానత్వం వంటి విలువలను ప్రధానంగా చెప్పే రచనలు. ఇక్కడ ఇది ఇతివృత్త దృష్టిగా మాత్రమే చూపబడింది; ఉద్యమమా అనేది సరిచూడాలి.

రాజనీతి సాహిత్యం అంటే రాజు ధర్మం, పాలన, దౌత్యం వంటి విషయాలను చెప్పే రచనలు. ఈ విషయాలు ప్రత్యేక గ్రంథాల్లో, కావ్యాల్లోని భాగాలుగా, కథల రూపంలో కనిపిస్తాయి.

విరహ సాహిత్యం అంటే ప్రియమైనవారి ఎడబాటు వల్ల కలిగే వేదనను, ఎదురుచూపును ప్రధానంగా చెప్పే రచనలు. భక్తి కవిత్వంలో భక్తుడు దైవాన్ని కోరే తపనగా కూడా ఇది కనిపిస్తుంది.

సామాజిక సాహిత్యం అంటే సమాజంలోని పరిస్థితులను, సమస్యలను చిత్రించే లేదా ప్రశ్నించే రచనలు. ఇది చాలా విస్తృతమైన దృష్టి కాబట్టి దీని సరిహద్దులను ఖచ్చితంగా చెప్పలేం.