సాహిత్య ప్రక్రియలుLiterary forms

అనువాద సాహిత్యం అంటే ఒక భాష నుంచి మరొక భాషలోకి తెచ్చిన రచనలు. తెలుగులో ప్రాచీన కాలం నుంచి సంస్కృత గ్రంథాల అనువాదాలు, పునఃకథనాలు ప్రముఖ స్థానం పొందాయి.

ఆత్మకథ అంటే ఒక వ్యక్తి తన జీవితాన్ని తానే వివరిస్తూ రాసిన రచన. జీవితచరిత్రలో జీవితాన్ని వేరొకరు రాస్తారు; ఆత్మకథలో రచయిత, కథా నాయకుడు ఒకరే.

కథ అంటే ఒక సంఘటన లేదా అనుభవం చుట్టూ అల్లిన చిన్న రచన. ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో ఒకే విడతలో చదవగలిగేంత చిన్న వచన కథను కథానిక అని కూడా అంటారు.

గేయం అంటే పాడటానికి వీలుగా లయతో రాసిన కవిత. సంప్రదాయ పద్య ఛందస్సుకు బదులు పాట వంటి లయ ఆధారంగా సాగే రచనలను తెలుగులో సాధారణంగా గేయాలు అంటారు.

జీవితచరిత్ర అంటే ఒక వ్యక్తి జీవితాన్ని మరొకరు పరిశోధించి రాసిన రచన. ఇందులో వ్యక్తి జననం, విద్య, కృషి, ప్రభావం వంటి విషయాలు చెప్పడం సాధారణం.

నవల అంటే పెద్ద పరిమాణంలో, అనేక పాత్రలు, సంఘటనలతో సాగే సుదీర్ఘ వచన కథనం. తెలుగులో ఇది ఆధునిక కాలంలో ప్రాచుర్యం పొందిన రూపం.

నాటకం అంటే రంగస్థలంపై ప్రదర్శించడానికి పాత్రల సంభాషణల రూపంలో రాసిన రచన. రాసిన నాటక సాహిత్యం చదవడానికి, ప్రదర్శించడానికి కూడా ఉపయోగపడుతుంది.

పద్యం అంటే ఛందస్సు నియమాలకు కట్టుబడి రాసిన కవిత. తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రాచీన కాలం నుంచి కావ్యాలు, శతకాలు వంటి అనేక రచనలు పద్యరూపంలో ఉన్నాయి.

ప్రబంధ సాహిత్యం అంటే ప్రబంధాలు అనే దీర్ఘ పద్యకావ్యాల సమూహం. వర్ణనలు, శృంగారం, అలంకారాలు వీటిలో ప్రధానంగా ఉంటాయి; ఈ రూపం సుమారు 16వ శతాబ్దంలో బాగా వికసించిందని చెబుతారు.

మహాకావ్యం అంటే విస్తృతమైన కథాంశంతో, అనేక భాగాలుగా (తెలుగులో ఆశ్వాసాలుగా) విభజించి రాసిన పెద్ద పద్యకావ్యం. ఇందులో ఉదాత్తమైన కథానాయకుడు, వర్ణనలు ఉంటాయని సంప్రదాయ అలంకార శాస్త్రం చెబుతుంది.

వచనం అంటే ఛందస్సుకు కట్టుబడకుండా, సాధారణ వాక్యాలలో రాసిన రచన. కథ, నవల, వ్యాసం వంటి రూపాలు వచన సాహిత్యంలోకి వస్తాయి.

విమర్శనా సాహిత్యం అంటే ఇతర సాహిత్య రచనలను చదివి, విశ్లేషించి, వివరించి, విలువ కట్టే రచనలు. వ్యాసాలు, సమీక్షలు, అధ్యయన గ్రంథాలు ఇందులో కనిపిస్తాయి.

వ్యాఖ్యానం అంటే ఒక గ్రంథంలోని పదాలు, భావాలు, అర్థాలను వివరించే రచన. ప్రాచీన కావ్యాలను అర్థం చేసుకోవడానికి టీకలు, తాత్పర్యాలు వంటి వ్యాఖ్యానాలు ఉపయోగపడతాయి.

వ్యాసం అంటే ఒక విషయంపై రచయిత ఆలోచనలను క్రమబద్ధంగా చెప్పే చిన్న లేదా మధ్యస్థ వచన రచన. సాహిత్యం, సమాజం, సంస్కృతి వంటి ఏ అంశం గురించైనా వ్యాసం రాయవచ్చు.

శతకం అంటే వంద పద్యాలతో కూడిన రచన; తెలుగు సాహిత్యంలో ఇది ప్రసిద్ధమైన రూపం.