లోప, ఆగమ, ఆదేశ సంధులు

నిర్వచనం Definition

రెండు పదాలు కలిసినప్పుడు వర్ణాల్లో జరిగే మార్పును వ్యాకరణంలో మూడు రకాలుగా చెబుతారు.

లోపం: ఒక వర్ణం పోవడం. ఆగమం: లేని వర్ణం కొత్తగా వచ్చి చేరడం. ఆదేశం: ఒక వర్ణం స్థానంలో మరొక వర్ణం రావడం.

ఒక సంధి పేరు చూస్తే చాలాసార్లు దాని రకం తెలుస్తుంది: యడాగమ, రుగాగమ, టుగాగమ సంధుల్లో 'ఆగమం' ఉంది; సరళాదేశ, గసడదవాదేశ, పుంప్వాదేశ, యణాదేశ సంధుల్లో 'ఆదేశం' ఉంది.

In grammar the change in sounds when two words join is described as one of three kinds.

Lopa: a sound is lost. Agama: a sound that was not there comes in. Adesa: one sound comes in place of another.

The name of a sandhi often shows its kind: the yadagama, rugagama and tugagama sandhis contain "agama" (insertion); the sarala-adesa, gasadadavadesa, pumpvadesa and yanadesa sandhis contain "adesa" (replacement).

నియమం, ఉదాహరణలు Rule and examples

ఒక్కొక్క రకానికి ఒక ఉదాహరణ:

లోపం: రాముడు + అతడు = రాముడతడు. పూర్వపదం చివరి 'ఉ' కారం లోపించింది (ఉత్వసంధి).

ఆగమం: మా + అమ్మ = మాయమ్మ. రెండు అచ్చుల మధ్య 'య' కొత్తగా వచ్చి చేరింది (యడాగమసంధి).

ఆదేశం: పూచెను + కలువలు = పూచెనుగలువలు. 'క' స్థానంలో 'గ' వచ్చింది (సరళాదేశసంధి).

One example of each kind:

Lopa: ramudu + atadu = ramudatadu. The final "u" of the first word is lost (utva sandhi).

Agama: ma + amma = mayamma. A "ya" is newly added between the two vowels (yadagama sandhi).

Adesa: puchenu + kaluvalu = puchenugaluvalu. "Ga" comes in place of "ka" (sarala-adesa sandhi).

గమనికలు Notes

సంధుల రకాల పేర్లు, వాటి సంఖ్య గ్రంథాన్ని బట్టి మారతాయి. కొన్ని పుస్తకాలు సంధులను ఆగమ, ఆదేశ, ఏకాదేశ సంధులు అని మూడు రకాలుగా చెబుతాయి; ఏకాదేశం అంటే రెండు వర్ణాల స్థానంలో ఒకే వర్ణం రావడం (ఉదాహరణకు విద్య + అర్థి = విద్యార్థి). అలాంటి పుస్తకాల్లో లోపాన్ని ఏకాదేశం లేదా ఆదేశంలో కలిపి చెప్పవచ్చు (సరిచూడాలి).

ఒకే సంధిలో ఒకటికంటే ఎక్కువ మార్పులు ఉండవచ్చు; అందువల్ల ఒక సంధిని ఏ రకంలో చేర్చాలనేది పుస్తకాన్ని బట్టి మారవచ్చు. సంధి వర్గీకరణ గురించి మరింత 'సంధి భేదాలు' పేజీలో ఉంది.

The names of the kinds, and their number, differ by book. Some books speak of three kinds of sandhi: agama, adesa and ekadesa; ekadesa means that a single sound comes in place of two sounds (for example vidya + arthi = vidyarthi). In such books loss may be counted under ekadesa or adesa (subject to verification).

A single sandhi can involve more than one change, so where a sandhi is placed may differ by book. More on the grouping of sandhis is on the page "Kinds of sandhi".